Μέσα στη Νύχτα

Είχαμε μείνει στη στιγμή που ανέλαβα τα καθήκοντά μου ως εκπαιδευτικός στη Δράμα το Σεπτέμβριο του 2004. Ήμουν από τους τυχερούς νεοδιόριστους, γιατί, σε αντίθεση με τους περισσότερους, τοποθετήθηκα αμέσως με πλήρες ωράριο στο Γυμνάσιο ενός μικρού χωριού λίγο έξω από τη Δράμα και πήγα στο σχολείο μου πριν ξεκινήσουν τα μαθήματα.

Εκεί μερικές μέρες πριν τον αγιασμό έγινε ανάμεσα στους φιλολόγους η διανομή των μαθημάτων. Όπως έχει επικρατήσει σε κάθε σχεδόν χώρο εργασίας ή σε κάθε οργανισμό (πχ. στρατός) στην Ελλάδα, ο “νέος” διαλέγει τελευταίος και μόνο συμπτωματικά μπορεί να είναι τυχερός και να του ανατεθούν τα γνωστικά αντικείμενα που γνωρίζει σχετικά καλύτερα. Σε σχολεία με πολλά τμήματα μάλιστα υπάρχει μεγάλη πιθανότητα ο “νέος” να φορτωθεί και τα πιο “προβληματικά” από αυτά με βάση τη συμπεριφορά ή την επίδοση των μαθητών τους. Στη δική μου περίπτωση το δεύτερο δεν ίσχυσε καθώς όλα τα τμήματα του σχολείου ήταν μόνο τέσσερα, ενώ τα γνωστικά αντικείμενα που πήρα ήταν Αρχαία, Νεοελληνική Γλώσσα, Λογοτεχνία, Αρχαία και Νεότερη Ιστορία και Κοινωνική και Πολιτική Αγωγή.

Όταν -νομίζω εύλογα- ζήτησα τα αντίστοιχα βιβλία καθηγητή για το κάθε μάθημα, οι παλιότεροι συνάδελφοι μου είπαν ότι για τα περισσότερα από αυτά δεν υπάρχουν στο σχολείο και όταν ζητήσαμε από τη Διεύθυνση Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης (ΔΔΕ) μας είπαν ότι δεν θα μας στείλουν γιατί στέλνουν κάθε χρόνο και χάνονται(!). Τελικά έστειλαν για κάποια μετά από βδομάδες, ενώ σε κάποια άλλα μαθήματα υποχρεώθηκα να ακολουθήσω τις γενικές οδηγίες για τη διδασκαλία όλων των φιλολογικών μαθημάτων στο Γυμνάσιο και να προσπαθήσω να καταλάβω τι πρέπει να κάνω στο καθένα διαβάζοντας το βιβλίο του μαθητή. Κατά τα άλλα αυτοσχεδίασα όλο το χρόνο αγοράζοντας κιόλας λόγω του άγχους μου αρκετά βοηθήματα του εμπορίου για να έχω έναν “οδηγό”.

Πλησίαζε λοιπόν η ώρα να μπω για πρώτη φορά σε σχολική αίθουσα. Υπενθυμίζω ότι δεν είχα καμία προηγούμενη εμπειρία από “κανονική” τάξη, παρά μόνο από φροντιστηριακά τμήματα, ιδιαίτερα μαθήματα και τμήματα ενισχυτικής διδασκαλίας σε ένα γυμνάσιο, και φυσικά όλα αυτά δεν έχουν παρά ελάχιστη σχέση με αυτό που επρόκειτο να κάνω. Ουσιαστικά, έτσι όπως το αντιλαμβανόμουν και ο ίδιος, αλλά και όπως μου τα έλεγαν οι παλιότεροι συνάδελφοι, θα ήταν μια διαδικασία “πέσε και κολύμπα”, κάτι παρόμοιο με αυτό που είχε πει κάποτε ο Καραμανλής (ο θείος) για την πορεία της Ελλάδας στην Ευρώπη. Όπερ και εγένετο! Έγινε ο αγιασμός, άρχισα να μπαίνω στα τμήματα που μου είχαν ανατεθεί, να γνωρίζω σιγά-σιγά τα παιδιά και να περνάω και στη διδακτέα ύλη, πειραματιζόμενος άλλοτε με μεγαλύτερη και άλλοτε με μικρότερη επιτυχία πάντα στου κασίδη το κεφάλι…

Τι είπατε; “Επιμόρφωση”; Α, ναι… Γύρω στο Νοέμβριο, δύο μήνες μετά το βάπτισμα του πυρός, όταν είχαμε ως νεοδιόριστοι μπει μέχρι το λαιμό στις σημειώσεις, στις ασκήσεις, στις διορθώσεις των διαγωνισμάτων του τριμήνου, το ΠΕΚ (Περιφερειακό Επιμορφωτικό Κέντρο) Καβάλας μας κάλεσε να παρακολουθήσουμε την πρώτη φάση της Επιμόρφωσής μας -στη Δράμα ευτυχώς. Το πρωί στο σχολείο, το απόγευμα 4 ώρες παρακολούθηση διαλέξεων που ο Θεός να τις κάνει επιμορφωτικές. Πώς μας επιμόρφωσαν εκεί; Καταπληκτικά! Μας έκαναν μάθημα (όπως ακριβώς το γράφω) ο Προϊστάμενος της Διεύθυνσης (Πώς να Συμπεριφέρεστε για να μη μας Βγει Κακό Όνομα), ο Προϊστάμενος της Τεχνικής Εκπαίδευσης (ένας γραφικός τύπος με τσιγκελωτό μουστάκι που μας μιλούσε -αν και μηχανικός- για τον [πλαστό] όρκο του Μ. Αλεξάνδρου, την υπεροχή της ελληνικής γλώσσας και φυλής, και για τη σκεπτομορφή, λιακοπούλειας γενικά παιδείας), ο Προϊστάμενος Φυσικής Αγωγής για κάτι νομικά του κλάδου, και διάφοροι σχολικοί σύμβουλοι, αλλά και καθηγητές με αρκετά χρόνια υπηρεσίας που μας έδιναν είτε άχρηστες πληροφορίες είτε απίστευτα αντικρουόμενες οδηγίες και συμβουλές. Σε αυτή την πρώτη φάση της επιμόρφωσής μας, δεν ήμασταν χωρισμένοι κατά ειδικότητα αλλά αλφαβητικά, πράγμα που σήμαινε ότι το ακροατήριο κάθε τμήματος ήταν ιδιαίτερα ανομοιογενές και δεν μπορούσε να γίνει συζήτηση σε βάθος στις περισσότερες περιπτώσεις. Αποτίμηση της πρώτης φάσης; Έγινε για να λέει το Υπουργείο ότι μας επιμορφώνει.

Η δεύτερη φάση, που διεξήχθη μετά από δύο-τρεις μήνες, ήταν πιο εξειδικευμένη. Μας χώρισαν κατά ειδικότητα -σχεδόν- (μαζί με εμάς ήταν για παράδειγμα και οι θεολόγοι)* και στο ένα της κομμάτι οι επιμορφωτές μας μας έδειξαν τρόπους και μεθόδους διδασκαλίας των γνωστικών μας αντικειμένων (λέμε τώρα: κάποιοι μας έκαναν απίστευτα βαρετές προσομοιώσεις του μαθήματός τους με εμάς ως μαθητές, ενώ ένας βρήκε την ευκαιρία να μετατρέψει τη δική του διάλεξη σε παρουσίαση ενός βιβλίου του), ενώ στο δεύτερο κομμάτι παρακολουθήσαμε “υποδειγματικές” διδασκαλίες σε πραγματικές τάξεις με πραγματικούς μαθητές και έμπειρους συναδέλφους και με εμάς ως θεατές στο πίσω μέρος της αίθουσας. Αποτίμηση της δεύτερης φάσης; Σίγουρα πιο χρήσιμη από την πρώτη, αλλά και πάλι πρόχειρα οργανωμένη, σύντομη και κατόπιν εορτής.

Αυτή ήταν η επιμόρφωσή μου ως νεοδιόριστος καθηγητής. Ούτε παιδαγωγικές αρχές ούτε στοιχεία παιδοψυχολογίας (εκτός από μια διαφωτιστικότατη συζήτηση που είχαμε στην πρώτη φάση με τον ψυχολόγο του τοπικού ΚΔΑΥ) ούτε εμβάθυνση στους τρόπους και τις μεθόδους διδασκαλίας ούτε συζήτηση πάνω στα ίδια τα βιβλία. Απογοήτευση…

Η χρονιά εκείνη τελείωσε τσάτρα-πάτρα, με λάθη, παραλείψεις, εμπνεύσεις τις στιγμής, αυτοσχεδιασμούς και ένα διαρκές άγχος για το αν κάνω ό,τι πρέπει και όπως πρέπει. Το τέλος της με βρίσκει να τοποθετούμαι (30 Ιουνίου) σε ένα άλλο χωριό της Δράμας, σε Ενιαίο (τότε, τώρα Γενικό) Λύκειο. Και πάλι η -πραγματική- διανομή των μαθημάτων θα γινόταν το Σεπτέμβριο, αφού υπήρχαν κάποιες εκκρεμότητες με το προσωπικό, πράγμα που σήμαινε ότι, παρότι θα εργαζόμουν για πρώτη φορά σε Λύκειο, που σε γνωστικό επίπεδο και λόγω των Πανελληνίων εξετάσεων θεωρείται πιο απαιτητικό από πλευράς προετοιμασίας και μελέτης, δεν θα μπορούσα και πάλι να προετοιμάσω και να σχεδιάσω διδακτικά την επόμενη σχολική χρονιά.

Όταν ξεκίνησε η νέα χρονιά και έγινε η διανομή των μαθημάτων αντιμετώπισα και πάλι το πρόβλημα με τη σπανιότητα των βιβλίων του καθηγητή, που νομίζεις ότι είναι τίποτα παράνομα έντυπα που διακινούνται σε ελάχιστες ποσότητες με κάθε μυστικότητα. Να ‘ναι καλά το διαδίκτυο και ορισμένοι εξυπηρετικοί συνάδελφοι γιατί αλλιώς πάλι στα τυφλά θα βάδιζα. Άντε πάλι νέα αντικείμενα, πάλι συγκέντρωση υλικού, πάλι τα ίδια άγχη.

Η χρονιά πήγαινε καλά. Δίδασκα -ικανοποιητικά τολμώ να πω- αντικείμενα που τα κατείχα και μου άρεσαν, με τους μαθητές και τους συναδέλφους είχα αναπτύξει μια πολύ καλή σχέση, αλλά η άδεια για (πραγματικά) επαπειλούμενη εγκυμοσύνη που πήρε μετά τα Χριστούγεννα μια φιλόλογος του σχολείου έφερε τα πάνω κάτω. Η ΔΔΕ καθυστέρησε χαρακτηριστικά να στείλει αντικαταστάτη παρότι η συναδέλφισσα δίδασκε μάθημα θεωρητικής κατεύθυνσης (αρχαία) και ο κίνδυνος να μη διδαχθεί όλη η διδακτέα ύλη ήταν ορατός. Όταν τελικά τοποθέτησαν μια φιλόλογο στη θέση της, προέκυψε νέο πρόβλημα: η ίδια δήλωνε -ίσως και με το δίκιο της- ότι δεν θα μπορούσε με τίποτα να αναλάβει τα αρχαία της κατεύθυνσης διότι είχε τελειώσει ΦΠΨ και δεν είχε διδάξει ποτέ αρχαία στα άνω των δέκα περίπου έτη υπηρεσίας της , αφού εργαζόταν κυρίως σε ΤΕΕ.

Ο κλήρος λοιπόν έπεσε στο γενναίο (άλλοι μπορεί να το έλεγαν αλλιώς) και αναγκάστηκα να μελετήσω εντατικά τις επόμενες μέρες τα αρχαία της θεωρητικής κατεύθυνσης (Πλάτωνα και Αριστοτέλη από πρωτότυπο) στο μέσο της χρονιάς με το χρόνο να πιέζει όλο και πιο πολύ. Βρέθηκα λοιπόν στην πρώτη μου χρονιά σε Λύκειο να διδάσκω τα δύο από τα τέσσερα μαθήματα της θεωρητικής κατεύθυνσης (ήδη από την αρχή της χρονιάς δίδασκα Λογοτεχνία κατεύθυνσης), χωρίς, το επαναλαμβάνω με τον κίνδυνο να γίνω κουραστικός, καμία ουσιαστική βοήθεια και επιμόρφωση εκ μέρους των προϊσταμένων και του Υπουργείου. Και δεν τα γράφω όλα αυτά για να μεμψιμοιρήσω: δεν δούλευα και σε κανένα ανθρακωρυχείο. Προσπαθώ απλά να φωτίσω και λιγότερο φανερούς λόγους της ανεπάρκειας των εκπαιδευτικών.

Φέτος, μετά από τρία χρόνια στη Δράμα και δύο στο Λύκειο, ζήτησα και πήρα μετάθεση στα Γιαννιτσά. Ο τραγέλαφος όμως συνεχίζεται. Παρότι μετατέθηκα στην περιοχή αυτή, δεν υπάρχει οργανικό κενό σε κανένα σχολείο της ούτε για μένα ούτε για άλλους οκτώ φιλολόγους, ενώ θα πρέπει να περιμένω το Σεπτέμβριο για να δω αν υπάρχει κάποιο λειτουργικό κενό ώστε να τοποθετηθώ έστω και για ένα χρόνο σε κάποιο σχολείο, που φυσικά δεν έχω ιδέα αν θα είναι Γυμνάσιο, Γενικό ή Επαγγελματικό Λύκειο. Για άλλη μια χρονιά λοιπόν δεν μπορώ να κάνω κανέναν προγραμματισμό και καμία προετοιμασία από πριν, ενώ υπάρχει μεγάλη περίπτωση φέτος να τοποθετηθώ σε κάποιο σχολείο αρκετές μέρες ή εβδομάδες μετά την έναρξη της σχολικής χρονιάς, και κατά συνέπεια θα πάρω ό,τι τάξη, τμήμα ή αντικείμενο θα έχει περισσέψει, ξεκινώντας και με προίκα αρκετές χαμένες διδακτικές ώρες.

Θα μου πείτε ότι δεν απέφυγα τη γκρίνια. Ίσως… Σας ζητώ όμως να παραβλέψετε τις συνέπειες που έχουν ή δεν έχουν όλα αυτά σε μένα τον ίδιο και να σκεφτείτε -είτε ως νυν ή πρώην μαθητές είτε ως (μέλλοντες) γονείς είτε ως απλοί πολίτες- αν όλα αυτά που περιέγραψα συντελούν στη δημιουργία ικανών εκπαιδευτικών και στην υποστήριξη τους και αν στους εκπαιδευτικούς παρέχονται τα κατάλληλα εφόδια και συνθήκες για να βοηθήσουν ουσιαστικά τους μαθητές τους.

*Είναι χαρακτηριστική η περίπτωση συναδέλφου της Καλών Τεχνών που διδάσκει Καλλιτεχνικά και Ελεύθερο Σχέδιο και υποχρεώθηκε στη δεύτερη φάση της επιμόρφωσης όχι απλά να πηγαίνει κάθε απόγευμα στην Καβάλα, αλλά να παρακολουθεί την επιμόρφωση των τεχνικών ειδικοτήτων (καθηγητών ΤΕΕ). Δεν ξεχάσω ένα βράδυ που ήρθε φορτωμένη από την Καβάλα και μας διηγήθηκε ότι είχε παρακολουθήσει μάθημα για την υποδαπέδια θέρμανση. Όταν μάλιστα διαμαρτυρήθηκε στον Πρόεδρο του ΠΕΚ, εκείνος της απάντησε με το αμίμητο “Ό,τι μαθαίνει κανείς, καλό είναι”!