Μέσα στη Νύχτα

[Το παρακάτω απόσπασμα προέρχεται από το βιβλίο του Terry Pratchett, Wyrd Sisters, που διαδραματίζεται, όπως και άλλες 3 ντουζίνες βιβλία του ιδίου συγγραφέα, σε έναν φανταστικό κόσμο δικής του επινόησης, τον Δισκόκοσμο, ο οποίος είναι ταυτόχρονα τόσο διαφορετικός και τόσο όμοιος με την δική μας Υδρόγειο Σφαίρα. Μέσα σε αυτό το σκηνικό με μάγους, μάγισσες, πρωτοπόρους του κινηματογράφου και της ροκ, βαμπίρ που κάνουν αποτοξίνωση από το αίμα, βασιλιάδες, φανταστικά όντα, τρολ, νάνους, ξωτικά, δημοσιογράφους, αστυνομικούς, λωποδύτες κτλ, κτλ., ο Pratchett σε κάθε βιβλίο του στήνει και μια ξεκαρδιστική παρωδία της ζωής στον πλανήτη μας εξερευνώντας κάθε φορά διαφορετικές πτυχές της παγκόσμιας κουλτούρας.

Στη σκηνή που ακολουθεί, τρεις μάγισσες, που στον Δισκόκοσμο χρησιμοποιούν περισσότερο τεχνικές ψυχολογικού πολέμου (την περίφημη “κεφαλολογία”) παρά αληθινά μάγια, πηγαίνουν να παρακολουθήσουν μια θεατρική παράσταση από ένα μπουλούκι (ο θιασάρχης είναι ο αντίστοιχος Σέξπιρ του Δισκόκοσμου). Τα πράγματα όμως περιπλέκονται όταν η de facto αρχηγός τους (οι μάγισσες δεν έχουν επισήμως “αρχιμάγισσα”) αδυνατεί να κατανοήσει τις βασικές αρχές του θεάτρου.]

Η Μάγκρατ είχε εκστασιαστεί, ως συνήθως. Το θέατρο δεν ήταν τίποτα παραπάνω από μερικές λινάτσες με ζωγραφιές επάνω τους, μια σανιδένια σκηνή που στηριζόταν πάνω σε βαρέλια, και μισή ντουζίνα πάγκους, στημένα στην πλατεία του χωριού. Ταυτόχρονα όμως όλα αυτά είχαν κατορθώσει να γίνουν Το Κάστρο, Κάπου Αλλού στο Κάστρο, Το Ίδιο “Αλλού” Λίγο Αργότερα, Το Πεδίο της Μάχης και τώρα ήταν Ένας Δρόμος Έξω από την Πόλη. Θα ήταν ένα υπέροχο απόγευμα αν δεν ήταν εκεί και η Γιαγιάκα Κερολίβανου.

Μετά από αρκετές διαπεραστικές ματιές προς τη μεριά της τριμελούς ορχήστρας μπας και καταλάβει ποιο απ’ όλα τα όργανα ήταν αυτό το “θέατρο”, η γριά μάγισσα έστρεψε επιτέλους την προσοχή της στη σκηνή, και τότε άρχισε να γίνεται προφανές στη Μάγκρατ ότι υπήρχαν ορισμένες θεμελιώδεις πτυχές του θεάτρου που η Γιαγιάκα δεν είχε ακόμα κατανοήσει πλήρως.

Τώρα χοροπηδούσε πάνω κάτω στον πάγκο της με μανία.

“Τον σκότωσε,” τσίριξε. “Γιατί δεν κάνει κάποιος κάτι γι’ αυτό; Τον σκότωσε! Και μάλιστα μπροστά σε όλους!”

Η Μάγκρατ τράβηξε απεγνωσμένα τη συνάδελφό της από το χέρι καθώς εκείνη προσπαθούσε να σηκωθεί όρθια.

“Δεν πειράζει,” ψιθύρισε. “Δεν είναι νεκρός!”

“Με αποκαλείς ψεύτρα, κορίτσι μου;” την έκοψε η Γιαγιάκα. “Τα είδα όλα!”

“Κοίτα, Γιαγιάκα, δεν είναι στ’ αλήθεια αληθινό, δε βλέπεις;”

Η Γιαγιάκα Κερολίβανου ηρέμησε λιγάκι, αλλά συνέχισε να μουρμουρίζει χαμηλόφωνα. Είχε αρχίσει να αισθάνεται ότι τα φαινόμενα προσπαθούσαν να την απατήσουν.

Στη σκηνή ένας άντρας τυλιγμένος με σεντόνι απήγγειλε έναν πνευματώδη μονόλογο. Η Γιαγιάκα τον άκουσε με προσοχή για μερικά λεπτά και έπειτα σκούντησε τη Μάγκρατ στα πλευρά.

“Τι τσαμπουνάει τώρα;” ρώτησε.

“Λέει πόσο λυπάται που ο άλλος είναι νεκρός,” είπε η Μάγκρατ, και σε μια απόπειρα να αλλάξει όπως-όπως συζήτηση πρόσθεσε, “Πολλές βασιλικές κορόνες, ε;”

Η Γιαγιάκα δεν το έβαζε κάτω. “Τότε τι πήγε και τον σκότωσε, μου λες;”

“Ε, να, είναι λίγο περίπλοκο-” είπε αδύναμα η Μάγκρατ.

“Είναι ξεδιάντροπο!” πετάχτηκε η Γιαγιάκα. “Και ο καημένος ο νεκρός ακόμα κείτεται εκεί μπροστά!”

Η Μάγκρατ κοίταξε παρακλητικά την Βάβω Εύγω, που τσιμπολογούσε ένα μήλο και παρατηρούσε τη σκηνή με το βλέμμα ενός επιστήμονα-ερευνητή.

“Υποθέτω,” είπε αργά, “υποθέτω ότι όλα αυτά τα κάνουν στα ψέμματα. Κοίτα, εξακολουθεί να αναπνέει.”

Το υπόλοιπο κοινό, που ήδη είχε καταλήξει στο συμπέρασμα ότι όλα αυτά τα σχόλια ήταν κομμάτι του έργου, γύρισε σαν ένα σώμα για να κοιτάξει το πτώμα. Εκείνο κοκκίνισε.

“Και κοίτα και τις μπότες του,” είπε η Βάβω επικριτικά. “Ένας αληθινός βασιλιάς θα ντρεπόταν αν είχε τέτοιες μπότες.”

Το πτώμα προσπάθησε να κρύψει τα πόδια του πίσω από έναν χαρτονένιο θάμνο.

Η Γιαγιάκα, διαισθανόμενη κάπως αόριστα ότι είχαν κατηγάγει έναν μικρό θρίαμβο ενάντια στους υπηρέτες του ψεύδους και της απάτης, πήρε ένα μήλο από την τσάντα της και άρχισε να παρακολουθεί με ανανεωμένο ενδιαφέρον. Η Μάγκρατ χαλάρωνε σιγά-σιγά και ετοιμάστηκε να χαρεί το έργο. Αλλά όχι, όπως αποδείχθηκε, για πολύ. Η εκούσια αποδοχή εκ μέρους της της θεατρικής ψευδαίσθησης διακόπηκε από μια φωνή:

“Τι είναι αυτό τώρα;”

Η Μάγκρατ αναστέναξε. “Να,” τόλμησε να πει, “αυτός νομίζει ότι αυτός είναι ο πρίγκηπας, αλλά στην πραγματικότητα είναι η άλλη κόρη του βασιλιά, μεταμφιεσμένη σε άντρα.”

Η Γιαγιάκα υπέβαλλε τον ηθοποιό σε ένα μακρύ, εξονυχιστικό βλέμμα.

“Είναι άντρας,” είπε. “Με αχυρένια περούκα. Κάνει τη φωνή του τσιριχτή.”

Της Μάγκρατ της σηκώθηκε η τρίχα. Η ίδια κάτι ήξερε για τις θεατρικές συμβάσεις. Φοβόταν ότι κάτι τέτοιο θα συνέβαινε. Η Γιαγιάκα Κερολίβανου είχε Άποψη.

“Ναι, αλλά,” είπε απελπισμένα, “έτσι είναι το Θέατρο. Όλες τις γυναίκες τις παίζουν άντρες.”

“Γιατί;”

“Δεν επιτρέπονται γυναίκες στη σκηνή,” είπε ξεψυχισμένα η Μάγκρατ και έκλεισε τα μάτια.

Στην πραγματικότητα, δεν υπήρξε κανένα ξέσπασμα από τη θέση που βρισκόταν στα αριστερά της. Τόλμησε να ρίξει μια κλεφτή ματιά.

Η Γιαγιάκα μασούσε ήσυχα την ίδια μπουκιά από το μήλο της ξανά και ξανά, χωρίς να παίρνει το βλέμμα της από τη δράση.

“Μην κάνεις φασαρίες, Έσμε,” είπε η Βάβω, που είχε επίσης υπόψη της τις Απόψεις της Γιαγιάκας. “Αυτό το μέρος του έργου είναι ωραίο. Νομίζω ότι αρχίζω να το πιάνω.”

Κάποιος χτύπησε απαλά την Γιαγιάκα στον ώμο και μια φωνή είπε, “Κυρία, μπορείτε σας παρακαλώ να βγάλετε το καπέλο σας;”

Η Γιαγιάκα γύρισε αργά-αργά όπως καθόταν στον πάγκο, σαν να περιστρεφόταν χάρη σε κάποιο κρυμμένο μηχανισμό, και κεραυνοβόλησε αυτόν που τη διέκοψε με ένα βλέμμα εκατό κιλοβάτ. Ο τύπος ζάρωσε και μαζεύτηκε πάλι στον πάγκο του, με το πρόσωπό της να τον ακολουθήσει μέχρι κάτω.

“Όχι,” του είπε.

Εκείνος εξέτασε τις εναλλακτικές του. “Εντάξει,” της είπε.

Η Γιαγιάκα γύρισε μπροστά της και έγνεψε στους ηθοποιούς που είχαν σταματήσει και την χάζευαν.

“Τι κοιτάτε, δεν ξέρω,” μούγκρισε. “Άντε, τελειώνετε.”

[...]

Σιωπή γέμισε και πάλι το πρόχειρο θέατρο εκτός από τις διστακτικές φωνές των ηθοποιών, που κοίταζαν συνεχώς προς την αγέρωχη μορφή της Γιαγιάκας Κερολίβανου και εκτός από το περιστασιακό μασούλημα των μήλων από τις δύο μεγαλύτερες μάγισσες. Ξαφνικά η Γιαγιάκα είπε, με μια διαπεραστική φωνή που έκανε έναν από τους ηθοποιούς να ρίξει κάτω το ξύλινο σπαθί του, “Είναι κάποιος εκεί στο πλάι που τους ψιθυρίζει διάφορα!”

“Είναι υποβολέας,” είπε η Μάγκρατ. “Τους λέει τι να πουν.”

“Δεν ξέρουν;”

“Μου φαίνεται ότι χάνουν τα λόγια τους,” απάντησε καυστικά η Μάγκρατ. “Για κάποιον παράξενο λόγο.”

Η Γιαγιάκα σκούντηξε τη Βάβω.

“Τι συμβαίνει τώρα;” είπε. “Γιατί είναι όλοι αυτοί οι βασιλιάδες και ο κόσμος εκεί πάνω;”

“Κάνουν μια τελετή,” είπε η Βάβω Εύγω με σιγουριά. “Για το νεκρό βασιλιά, αυτόν με τις μπότες -θυμάσαι- μόνο που άμα προσέξεις, τώρα κάνει τον στρατιώτη, και όλοι βγάζουν λόγους για το πόσο καλός ήταν και αναρωτιούνται ποιος τον σκότωσε.”

“Αλήθεια;” είπε άγρια η Γιαγιάκα. Κοίταξε ερευνητικά όλο τον θίασο επί σκηνής, ψάχνοντας για το δολοφόνο.

Προσπαθούσε να καταλήξει σε μια απόφαση.

Έπειτα στάθηκε όρθια.

Ο μαύρος της μανδύας φούσκωσε γύρω της σαν τα φτερά ενός τιμωρού αγγέλου, που ήρθε για να απαλλάξει τον κόσμο από όλα όσα ήταν ανοησία και υποκρισία και απάτη και ψευτιά. Με κάποιον τρόπο έδειχνε πολύ μεγαλύτερη από το κανονικό. Έστρεψε ένα οργισμένο δάχτυλο προς τον ένοχο.

“Αυτός το έκανε!” κραύγασε θριαμβικά. “Όλοι μας τον είδαμε! Το έκανε με ένα στιλέτο!”

Terry Pratchett, Wyrd Sisters,σσ. 23-25, μτφρ. Αντώνης Γαζάκης