Αγριεμένοι Αναγνώστες Επιστρέφουν από Χλιαρές Μεταφράσεις

Χθες τελείωσα το μοναδικό βιβλίο του Τομ Ρόμπινς που δεν είχα διαβάσει μέχρι τώρα, το «Αγριεμένοι Ανάπηροι Επιστρέφουν από Καυτά Κλίματα» (ΑΑΕΑΚΚ). Απολαυστικό όπως όλα τα βιβλία του, αλλά με αρκετές αδυναμίες η μετάφραση του Γιώργου Μπαρουξή. Αρκετοί αγγλισμοί, πραγματολογικά λάθη και μια γενική αίσθηση ξεκουρδίσματος σε πολλά σημεία. Για του λόγου το αληθές δύο παραδείγματα:

  1. Στο βιβλίο αναφέρεται συχνά το «Ξύπνημα του Φίνεγκαν». Πρόκειται φυσικά για το «Finnegans Wake«, το τελευταίο και πιο «πειραματικό» έργο του Τζέιμς Τζόις, το οποίο δεν έχει μεταφραστεί στα ελληνικά (και δεν πρόκειται, εκτός κι αν χρησιμοποιηθεί απλά για να παραχθεί ένα τελείως νέο κείμενο), κυρίως λόγω των γλωσσικών, λεξιλογικών και σημασιολογικών ακροβασιών που βρίθουν στο κείμενο (ή που μάλλον «είναι» το ίδιο το κείμενο). Όπως εύκολα μπορεί να διαπιστώσει από τον αγγλικό τίτλο κάποιος που γνωρίζει αγγλικά, δεν έχουμε έναν Φίνεγκαν αλλά πολλούς, ενώ και η ίδια η λέξη «wake» στα αγγλικά δε σημαίνει μόνο «ξυπνώ/ξύπνημα», αλλά και «ξενύχτισμα νεκρού». Στο εν λόγω βιβλίο μάλιστα έχουμε ακριβώς αυτό: έναν Φίνεγκαν που σκοτώνεται, τον ξαγρυπνούν (wake) και τελικά ζωντανεύει (wake) και πάλι. Ο μεταφραστής του ΑΑΕΑΚΚ όχι μόνο υιοθέτησε ελαφρά τη καρδία τη μετάφραση «ξύπνημα», αλλά επιπλέον δεν έδωσε πουθενά στον λιγότερο ενημερωμένο Έλληνα αναγνώστη ούτε μια υποσημείωση σχετικά με το «Finnegans Wake», που αποτελεί το «βιβλίο αναφοράς» του κεντρικού ήρωα και ορισμένες πληροφορίες γύρω από αυτό θα φώτιζαν καλύτερα τον χαρακτήρα και την προσωπικότητά του. Έτσι πέρα από τη γκάφα με τη μετάφραση του τίτλου, ο αναγνώστης μένει και με την εντύπωση ότι το «Ξύπνημα του Φίνεγκαν» είναι απλά ένα κάποιο βιβλίο του Τζόις, ίσως λίγο πιο περίεργο από τα περισσότερα…

  2. Σε κάποιο σημείο του βιβλίου μια ομάδα καλόγριες μαζί με τον κεντρικό ήρωα, του Σουίτερς, πηγαίνουν στο Βατικανό για να συναντήσουν τον Πάπα. Διαβάζουμε λοιπόν: «Το πάρτι (The party) κλήθηκε να μπει σ’ ένα μινιμπάς» και δύο σελίδες μετά: «Το πάρτι είχε απλωθεί λίγο μπροστά στο κιόσκι…» Είπαμε, ο Ρόμπινς ξεχειλώνει τη γλώσσα και χρησιμοποιεί περίεργους συνδυασμούς λέξεων, αλλά εδώ είναι κάτι παραπάνω από προφανές ότι τη λέξη party (που σίγουρα υπάρχει στο αγγλικό κείμενο) δεν την εννοεί όπως εμείς στα ελληνικά, αλλά με τη σημασίας της ομάδας, της παρέας, της συντροφιάς.

Είναι που είναι δύσκολος ο ψυχεδελικός λόγος του Ρόμπινς, δε χρειάζεται να τον συσκοτίζουμε παραπάνω.

4 thoughts on “Αγριεμένοι Αναγνώστες Επιστρέφουν από Χλιαρές Μεταφράσεις

  1. Τον Ρόμπινς τον διάβασα πολύ τα προηγούμενα χρόνια, κάποια στιγμή βρήκα το ύφος του πολύ προβλέψιμο (ή άλλαξαν τα γούστα μου και το έριξα εκεί). Η κριτική σου είναι σωστή πάντως.

    [Παρεμπιπτόντως επέστρεψα.]

  2. Ο (αντι) πρόλογος του Σωκράτη Καψάσκη στον Οδυσσέα δίνει νομίζω αρκετά στοιχεία για τις δυσκολίες στην μετάφραση του Τζόυς .

    (έχεις μέηλ)

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s