Η μεγάλη χίμαιρα, Μ. Καραγάτσης

More about Η μεγάλη χίμαιρα(κλικ στο εξώφυλλο)

Ένα ακόμη ελληνικό μυθιστόρημα που έχω διαβάσει δύο φορές, αυτή τη φορά από έναν συγγραφέα που σημάδεψε για τα καλά την εφηβεία μου. Η Μεγάλη Χίμαιρα πρέπει να ήταν το πρώτο μυθιστόρημα του Καραγάτση που έπεσε στα χέρια μου (υπήρχε ήδη στη μικρή βιβλιοθήκη των γονιών μου) και ακολούθησαν ο Γιούγκερμαν, ο Συνταγματάρχης Λιάπκιν, η τριλογία του Κοτζάμπαση Μίχαλου Ρούση, ο Κίτρινος Φάκελος, το Δέκα, όλα δανεισμένα από τη δημοτική βιβλιοθήκη της γενέτειράς μου. Στιβαρά μυθιστορήματα που αν είχαν γραφτεί στα αγγλικά ή σε κάποια άλλη από τις μείζονες γλώσσες της λογοτεχνίας είμαι σίγουρος ότι θα είχαν γίνει διεθνή best seller. Δυστυχώς για τα ίδια όμως, μέχρι πρόσφατα στην ελληνική λογοτεχνία αν ένα μυθιστόρημα διαβαζόταν σα νεράκι η κριτική το θεωρούσε σχεδόν παραλογοτεχνία, ιδίως αν ο συγγραφέας του δεν είχε αριστερά παράσημα. Παρ’ όλ’ αυτά ο Καραγάτσης κατόρθωσε να επιβιώσει μέχρι τις μέρες μας γνωρίζοντας μάλιστα μια δεύτερη άνοιξη τη δεκαετία του ’90 με τη μεταφορά του Κίτρινου Φάκελου στη μικρή οθόνη (Κουτσομύτης, Κιμούλης, Καραμπέτη, Μιχαλακόπουλος) χάρη στις ευφάνταστες πλοκές που επινοούσε, τους ρεαλιστικούς και δυνατούς χαρακτήρες που έπλαθε και φυσικά στον οξυδερκή τρόπο με τον οποίο έβλεπε την ελληνική κοινωνία, έστω κι αν (ή ακριβώς γι’ αυτό το λόγο) η ματιά του ήταν αυτή ενός αστού με μπόλικες δόσεις νατουραλισμού και ενστίκτου.

Όλες αυτές οι αρετές είναι παρούσες και στη Μεγάλη Χίμαιρα, μια ιστορία που ξεκινά στη Γαλλία, θυμίζοντας κάποια ποιήματα του Καββαδία στα οποία ο ποιητής μιλά για τις γυναίκες που συναντούσε σε ευρωπαϊκά λιμάνια, και καταλήγει σε ένα νησί των Κυκλάδων που θα αποδειχθεί αφιλόξενο και σκληρό για τη Μαρίνα, την ηρωίδα του βιβλίου. Η Μαρίνα ερωτεύεται, παθιάζεται, οδηγείται στην καταστροφή μέσα από μια αφήγηση που κατορθώνει να συνταιριάσει το ψυχογράφημα με το κοινωνικό μυθιστόρημα, μέσα από μια ρωμαλέα γραφή που δείχνει ότι η δημοτική στα χέρια συγγραφέων όπως ο Καραγάτσης έφτασε στα επίπεδα εκείνα που θέτουν πλέον ένα λογοτεχνικό κανόνα για την εγχώρια παραγωγή. Δείτε τι εννοώ:

«Έκανε να πάει κατά την πολυθρόνα, όπου η Αννούλα κειτόταν βουλιαγμένη στο λήθαργο του πυρετού. Κι άξαφνα κοντοστάθηκε. Το σκληρό, το μαύρο μάτι της έφερε ένα γύρο την κάμαρα. Είδε, πάνω στο ανακατεμένο κρεβάτι, το αδιάβροχο και το μπερέ. Είδε τη Μαρίνα ντυμένη με ρούχα τσαλακωμένα, με μορφή ξαγρυπνισμένη και στραπατσαρισμένη. Είδε την εγγονούλα της με τα μασκαράτικα, κοιμισμένη στην πολυθρόνα, δίπλα στ’ ανοιχτό παράθυρο.

Δεν ξεστόμισε λόγο. Η μορφή της ήταν τώρα παγωμένη, σκληρή, λες και χοντροπελεκημένη σε γρανίτη. Έσκυψε και με χέρια που έτρεμαν από λαχτάρα έπιασε το κοιμισμένο παιδί, το ανασήκωσε, το ‘σφίξε στο ξερό της στέρνο. Και δίχως να ρίξει μια ματιά στη νύφη της, βγήκε απ’ την κάμαρα .Η Μαρίνα απόμεινε ακίνητη, παγωμένη. Με μάτι λαφιασμένο είδε τη μαύρη σκιά να χάνεται στο μισοσκόταδο του διαδρόμου, με την Αννούλα στην αγκαλιά. Και κατάλαβε πως το παιδί της έφυγε για πάντα… Το παιδί μου! Στριγγλίζει η Μαρίνα. Το παιδί μου! Αρπάζει το νεκρό κορμί, το πασπατεύει, το αγκαλιάζει, το κοιτάει με μάτια ξέφρενα. Δε θέλει να πιστέψη. Δεν μπορεί…

Τι το κοιτάς; σαρκάζει η γριά. Είναι πεθαμένο το παιδί σου!

Η Μαρίνα σωπαίνει. Κρατάει το μικρό πτώμα πάνω στο γυμνό της στήθος, με χέρια ξυλιασμένα. Κοιτάει πέρα, πουθενά, με μάτι γυμνό από φρόνηση. Τότε η Ρεΐζαινα σκύβει και πλησιάζει το πρόσωπο του Μηνά, που κοιτόταν ασάλευτος κι ανέκφραστος, σα χτυπημένος από κεραυνό. Τον κοιτάει στα μάτια, με μάτια που σπαράζουν από σιχασιά, από μίσος. Και σουρώνοντας τα γέρικα χείλη της, τον φτύνει κατάμουτρα.»

Τη Χίμαιρα την αγαπώ και για έναν άλλο λόγο: υπήρξε η αφορμή για να ακούσω το πρώτο μεγάλο ευχαριστώ από μαθητή μου στα δέκα σχεδόν χρόνια που διδάσκω στη Μέση Εκπαίδευση. Την είχα προτείνει 7 χρόνια πριν σε μια μαθήτρια Λυκείου, από οικογένεια μεταναστών (πρώην Σοβιετική Ένωση) και ήταν για την ίδια μια αποκάλυψη, αφού έπειτα πήρε φόρα και άρχισε να διαβάζει συστηματικά λογοτεχνία. Δεν θα ξεχάσω τη στιγμή που με πλησίασε στο πάρτι αποφοίτησης  και με ευχαρίστησε από καρδιάς «για τη Μεγάλη Χίμαιρα.«

 

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s