Σπουδή στο Κόκκινο, Arthur Conan Doyle

More about Σπουδή στο Κόκκινο

(κλικ στο εξώφυλλο)

Στο προηγούμενό μου σημείωμα χαρακτήριζα τα βιβλία της Agatha Christie εξαιρετικές νοητικές κατασκευές. Το έργο όμως που καθιέρωσε αυτού του είδους τη λογοτεχνία δεν είναι άλλο από τη Σπουδή στο Κόκκινο, ακόμη κι αν δεν είναι το πρώτο που έχει ως ήρωά του έναν ντετέκτιβ που λύνει κάποιο μυστήριο χρησιμοποιώντας στοιχεία και επαγωγική μέθοδο (είχαν προηγηθεί πχ. κάποια διηγήματα του Edgar Allan Poe), ακόμη κι αν όταν πρωτοεκδόθηκε τίποτα στην αρχική υποδοχή του από το κοινό δεν προμήνυε ότι παρουσίαζε έναν λογοτεχνικό ήρωα που θα γινόταν το αρχέτυπο του ντετέκτιβ -τουλάχιστον στα whodunnit αστυνομικά. Εδώ βρίσκουμε ήδη όλα σχεδόν τα χαρακτηριστικά της αστυνομικής ιστορίας: το ντετέκτιβ με τις σχεδόν υπερφυσικές επαγωγικές ικανότητες και τη σχολαστικότητα στη συλλογή στοιχείων, τον σαφώς κατωτέρων διανοητικών ικανοτήτων φίλο και βοηθό του (ο Πουαρό πχ. είχε τον Χέιστινγκς), το «αδύνατο» έγκλημα, την ελαφρώς ανίκανη αστυνομία. Υπάρχουν επιπλέον και επιμέρους μοτίβα που συναντάμε μέχρι τις μέρες μας στο συγκεκριμένο είδος: η μισανθρωπία-εσωστρέφεια του ντετέκτιβ, η καταφυγή του στη βία αν χρειαστεί, το μπλοφάρισμα για την παγίδευση του ενόχου, και, φυσικά, η τελική ανασύνθεση των γεγονότων από τον ίδιο το ντετέκτιβ που ξεδιπλώνει στον άφωνο βοηθό, δηλαδή στον άφωνο αναγνώστη, τι έχει συμβεί και πώς το εξιχνίασε. Παιδί του θετικισμού του 19ου αιώνα και της ακλόνητης πίστης ότι η λογική μπορεί να φέρει την τάξη στον όλο και πιο χαοτικό βιομηχανοποιημένο και αστικοποιημένο κόσμο, ο Σέρλοκ Χολμς αποτελεί τη ραφιναρισμένη, ορθολογική πλευρά του υπερανθρώπου (ας μη λησμονούμε ότι βρισκόμαστε στην ίδια περίπου εποχή που ο Νίτσε αναπτύσσει αυτή την έννοια), του οποίου η άλλη πλευρά εκπροσωπείται από τον Τζέιμς Μποντ ή τους υπερήρωες των κόμικς.

Μερικές παρατηρήσεις ακόμη:

  • Ο Arthur Conan Doyle ήξερε να γράφει. Εντάξει, προφανώς μιλάμε για λογοτεχνία της βικτοριανής εποχής, πριν το μοντερνισμό, αλλά ο τρόπος γραφής του είναι υψηλού επιπέδου για τα στάνταρ της τότε λογοτεχνίας. Κι αυτό είναι κάτι που ζητώ από κάθε λογοτεχνικό έργο ανεξαρτήτως είδους: πρώτα να διαβάζεται και έπειτα όλα τα άλλα.
  • Η επινόηση ενός φανταστικού πρωτοπρόσωπου αφηγητή δεν είναι κάτι που συναντάμε πρώτη φορά στη λογοτεχνία, αλλά ο Doyle αποδίδει αριστοτεχνικά τον αφελή τρόπο σκέψης του Γουότσον, δημιουργώντας το εξής αποτέλεσμα: ο αναγνώστης έχει την εντύπωση ότι ο ίδιος υστερεί πνευματικά σε σχέση με τον Χολμς και υπερτερεί σε σχέση με τον Γουότσον.
  • Ο Χολμς κάνει χρήση ναρκωτικών (λελογισμένη βέβαια και σε μια εποχή που δεν θεωρούνταν εγκληματικό αυτό) για να κρατά το μυαλό του σε εγρήγορση. Βαριέται όταν δεν δουλεύει σε κάποια υπόθεση και θέλει κάτι να τον εξιτάρει. Αυτή η λεπτομέρεια μάλλον δεν συμπεριλαμβάνεται στις διασκευές των ιστοριών του για παιδιά και εφήβους…

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s