Στην Κ.

Είδα τις αλήθειες σου, ίδιες με φίδια ιοβόλα, να σέρνονται στο πάτωμα, στο χώμα, στην άσφαλτο. Τις είδα βουβές και γυμνές, σαν κούκλες καταστήματος ρούχων που περιμένουν τη νέα παρτίδα για να ντυθούν. Άγγιξα το κορμί σου κι έψαξα για πληγές, αλλά μου είπες ότι αυτές που τσακίζουν είναι πιο βαθιά. Πήρα το πουγκί με τα αργύρια κι έσπασα μ’ αυτό τη βιτρίνα που λόγιαζες για άνθρωπο. Μπρος σου ήταν, όχι στο πλάι. Άκουσα αυτό που είχες να πεις πολύ πριν να μιλήσεις -είχα αγαπήσει ήδη το γέλιο και την ανάσα σου. Σε κράτησα στα χέρια μου μα ήταν πολύ αργά κι είχα βαθιά μεσάνυχτα. Φύλαξα την τρομαγμένη σου φωνή σαν κάτι μητρικό, σαν χάδι ή σαν ψίθυρο τη νύχτα που μας ξυπνά απότομα κάποιος εφιάλτης. Για σένα.

 

Hangman’s Holiday, Dorothy L. Sayers

More about Hangman's Holiday

(κλικ στο εξώφυλλο)

Ομολογώ ότι ξαναπιάνοντας στα χέρια μου αυτή τη συλλογή διηγημάτων με αστυνομικές ιστορίες, στις περισσότερες από τις οποίες πρωταγωνιστεί ο βασικός ήρωας της Sayers, Λόρδος Peter Wimsey, δεν θυμόμουν τίποτα απολύτως, παρότι είμαι σίγουρος ότι την έχω διαβάσει. Επειδή όμως έχω υποσχεθεί στον εαυτό μου να μην παρεκκλίνω από τη σειρά με την οποία έχω καταχωρήσει τα βιβλία στο anobii, άρχισα να ξεφυλλίζω το βιβλίο μπας και μου ‘ρθει κάτι. Κατέληξα να διαβάσω ολόκληρο το πρώτο διήγημα που ξεκινά με τον αναγνώστη να νιώθει έντονα ότι έχει να κάνει με μια ιστορία από τον κόσμο του υπερφυσικού (εξάλλου ήταν πολύ της μόδας τέτοιες ιστορίες κατά τον Μεσοπόλεμο) -υπάρχει και μια ευθεία αναφορά σε ένα διήγημα του H.G. Wells για την «Τέταρτη διάσταση»- και τελικά να διαπιστώνει, χάρη στην άοκνη έρευνα του Λόρδου, ότι υπάρχει μια πιο μπανάλ και πεζή εξήγηση για τον μυστηριώδη «σωσία». Η γλώσσα και το ύφος της Sayers με συνεπήραν για άλλη μια φορά και έτσι αποφάσισα να ξαναδιαβάσω τη συλλογή, οπότε θα ανανεώσω την ανάρτηση αν έχω κάτι επιπλέον να πω ολοκληρώνοντας το βιβλίο. Στο κάτω-κάτω ξεκίνησα αυτό το project για να θυμηθώ βιβλία που έχω διαβάσει 😉

Gaudy Night, Dorothy L. Sayers

More about Gaudy Night

(κλικ στο εξώφυλλο)

Μια όχι και πολύ μακρινή εποχή δεν επιτρεπόταν η φοίτηση γυναικών στα Πανεπιστήμια και δη σε ιδρύματα όπως η Οξφόρδη. Ακόμη κι όταν αυτό άρχισε να συμβαίνει, για πολλές δεκαετίες γινόταν δεκτό μόνο ένα μικρό ποσοστό γυναικών, ενώ οι πρώτες απόφοιτες θεωρούνταν περίπου ανωμαλία της φύσης. Γι’ αυτές ακριβώς τις απόφοιτες μιλά αυτό το βιβλίο που μόνο επιφανειακά είναι αστυνομική ιστορία, αφού πέρα από το ότι δεν γίνεται καν κάποιος φόνος, το βάρος πέφτει στην ανάπτυξη των (γυναικείων κυρίως) χαρακτήρων και σε βασικά ζητήματα γύρω από το φύλο και το φεμινισμό.

Η ηρωίδα, όπως και η Sayers, είναι μια από τις πρώτες χρονικά πτυχιούχους της Οξφόρδης και ταυτόχρονα η σύντροφος (εδώ και δύο βιβλία) του ήρωα της συγγραφέως, Λόρδου Peter Wimsey, ενός εκκεντρικού αριστοκράτη-ντετέκτιβ. Επιστρέφοντας μετά από χρόνια στη σχολή της για ένα ριγιούνιον δείπνο, βρίσκεται μπροστά σε μια σειρά από απειλητικά γράμματα, επικίνδυνες φάρσες και μια γενικότερη αναστάτωση την οποία προσπαθεί να εξιχνιάσει για να επανέλθει η ηρεμία, αλλά κυρίως εμπιστοσύνη ανάμεσα στα μέλη της ακαδημαϊκής κοινότητας.

Το ερώτημα που πλανάται διαρκώς, όπως αναφέρεται πολύ εύστοχα σε μια περιεκτική κριτική ανάλυση του βιβλίου, είναι «τι μπορούν να κάνουν οι γυναίκες;» και η απάντηση, που δίνεται χωρίς κανένα ίχνος διδακτισμού, αλλά μέσα από μια πολύ ρέουσα πλοκή και μια σειρά από ολοκληρωμένους χαρακτήρες, είναι «τα πάντα.» Πρόκειται για την πιο ειλικρινά φεμινιστική απάντηση που μπορεί να δοθεί σε ένα τέτοιο ερώτημα, αφού συναντάμε στις σελίδες του μυθιστορήματος γυναίκες ολοκληρωμένες -συναισθηματικά, ακαδημαϊκά, πνευματικά- αλλά και γυναίκες αναίσθητες και ανόητες. Ακόμη και το ερώτημα που βασανίζει την ηρωίδα για το αν και με ποιους όρους πρέπει να παντρευτεί τον Wimsey τίθεται και απαντιέται στη βάση της ισότιμης συμβίωσης και συντροφικότητας.

Ένα πολύ όμορφο βιβλίο, αντάξιο της παράδοσης των καλύτερων μυθιστορημάτων που έχουν ως θέμα τους την ακαδημαϊκή κοινότητα, όπως αυτών του David Lodge. Ταυτόχρονα, ένα βιβλίο που μου έμαθε για τις γυναίκες και το φεμινισμό πολλά περισσότερα από «ειδικά» βιβλία.

Murder Must Advertise, Dorothy L. Sayers

More about Murder Must Advertise

(κλικ στο εξώφυλλο)

Ο ΠάνωςΚ τη βρίσκει με τα βιογραφικά των συγγραφέων (ξέρετε, αυτά που συναντάει κανείς συνήθως στα αυτιά των βιβλίων -μόνο που σε αυτή την περίπτωση εμείς είμαστε το αυτί που αφουγκράζεται τι σόι άνθρωπος είναι αυτός που έγραψε το βιβλίο που έχουμε στα χέρια μας), εγώ με τις σύντομες περιλήψεις στα οπισθόφυλλα ή στα λογοτεχνικά περιοδικά ή στα διαδικτυακά βιβλιοπωλεία. Μάλιστα, τις διαβάζω διαγώνια ή καθόλου πριν ξεκινήσω το βιβλίο, και πολύ πιο προσεχτικά αφού το τελειώσω. Παραφράζοντας τον ΠάνωΚ, θα έλεγα ότι τα διαβάζω όχι γιατί με ενδιαφέρουν τόσο τα πεπραγμένα του βιβλίου, όσο ο (υπαινικτικός) τρόπος με τον οποίον αυτά αναφέρονται (ή και αποσιωπούνται). Στην περίπτωση μάλιστα των αστυνομικών μυθιστορημάτων πρόκειται για μια υψηλή τέχνη, αφού το σύντομο κειμενάκι θα πρέπει να κάνει αρκούντως ελκυστικό το βιβλίο στον αναγνώστη, χωρίς να του προδίδει παρά ελάχιστα στοιχεία για την εξέλιξη της πλοκής.

Τι λέει λοιπόν, και κυρίως τι δεν λέει, η περίληψη του Murder Must Advertise στο Amazon; Για να δούμε:

Όταν ο διαφημιστής Victor Dean γκρεμίζεται από τις σκάλες των γραφείων της Pym, μιας αξιοσέβαστης λονδρέζικης διαφημιστικής εταιρείας, όλα δείχνουν ότι πρόκειται για ατύχημα. Έπειτα προσλαμβάνεται ο Λόρδος Peter Wimsey, και γρήγορα ανακαλύπτει ότι ο κόσμος της διαφήμισης κρύβει περισσότερα από όσα δείχνει. Μια δόση κοκαΐνης, μια υποψία εκβιασμού, και μερικές φιλήδονες γυναίκες διακρίνονται στο πίσω κείμενο. Και έπειτα είναι και αυτή η βίαιη διαδοχή των φόνων -5 στο σύνολο- ο καθένας τους το σταθερό κόστος της διαφήμισης ενός θανάσιμου μυστικού. 

Θεωρητικά θα έλεγε κανείς ότι αυτή η περίληψη μας τα λέει (σχεδόν) όλα, πράγμα αξιοπερίεργο για ένα αστυνομικό βιβλίο. Τι συμβαίνει λοιπόν; Αυτό που συμβαίνει είναι ότι έχουμε μπροστά μας ένα από τα μυθιστορήματα της Dorothy L. Sayers με ήρωα τον μεσοπολεμικό Λόρδο Peter Wimsey, έναν ευφυέστατο ερασιτέχνη ντετέκτιβ και συλλέκτη τυπωμένων προ του 1501 βιβλίων, μαύρο πρόβατο για τη μισή του οικογένεια, με απίστευτες ικανότητες, σωματικές και μεταμφίεσης, ο οποίος πάσχει από μετατραυματική ψυχική διαταραχή, κατάλοιπο ενός βομβαρδισμού στου Δυτικό Μέτωπο του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου. Το βασικό του όμως χαρακτηριστικό είναι το ετοιμόλογο πνεύμα του καθώς η Sayers βάζει στο στόμα του ορισμένες από τις πιο κοφτερές και πνευματώδεις φράσεις που έχω διαβάσει. Ενώ το μυστήριο σε όλα σχεδόν τα βιβλία με τον ίδιο ως ήρωα είναι περίτεχνα πλασμένο και κρατάει αμείωτο το ενδιαφέρον, ο αναγνώστης από ένα σημείο και μετά συνεπαίρνεται από αυτόν τον περίεργο τύπο που είναι ταυτόχρονα και του δρόμου και του σαλονιού, περιμένοντας την επόμενη θανατηφόρα ατάκα του και βλέποντάς τον να μη διστάζει, Λόρδος όντας, να τα βάζει με την ανοησία της αριστοκρατίας και του ταξικού διαχωρισμού της μεσοπολεμικής πια αγγλικής κοινωνίας.

Για του λόγου το αληθές δείτε τι εννοώ παρακάτω (δεν μεταφράζω τα αποσπάσματα γιατί στα ελληνικά χάνουν τη μισή τους χάρη):

  • He dogs my footsteps with the incompetent zeal of fifty Watsons. – Lord Peter Wimsey
  • Wherever trouble turns up, there am I at the bottom of it. – Lord Peter Wimsey
  • Everybody suspects an eager desire to curry favour, but rudeness, for some reason, is always accepted as a guarantee of good faith. – Lord Peter Wimsey
  • Wait a second… I’m not sure that you haven’t said something useful and important. – Lord Peter Wimsey

ΥΓ. Παρότι στον αγγλόφωνο κόσμο τα αστυνομικά της Sayers με ήρωα τον Wimsey (11 μυθιστορήματα και αρκετά διηγήματα) ήταν και εξακολουθούν να είναι εξαιρετικά δημοφιλή, παραδόξως στην Ελλάδα μόλις πέρυσι κυκλοφόρησε το δεύτερο μεταφρασμένο βιβλίο της.

Οι Αναστημένοι, Ian Rankin

More about Οι Αναστημένοι

(κλικ στο εξώφυλλο)

Άρχισα να διαβάζω τις ιστορίες με τον Rebus in media res, ξεκινώντας από τη δέκατη τρίτη, τους Αναστημένους (η μετάφραση είναι τελείως άκυρη, καθώς ο αρχικός τίτλος Resurrection Men σήμαινε το 19ο αιώνα αυτούς που έκλεβαν πτώματα). Ο ήρωας του Rankin είναι ήδη 55 χρονών, έχει λύσει ένα κάρο υποθέσεις ως μέλος της Αστυνομίας του Εδιμβούργου, παραμένει όμως κυνικός, αλκοολικός και στο περιθώριο της ιεραρχίας, αφού οι μέθοδοί του, όπως κάθε ντετέκτιβ αστυνομικών ιστοριών που σέβεται τον εαυτό του, είναι πάντα αμφιλεγόμενες και στα όρια του νόμου.

Η συγκεκριμένη ιστορία αρχίζει με τον Rebus να έχει επιστρέψει στη σχολή των αξιωματικών για επανεκπαίδευση μετά από ένα σχετικά βίαιο ξέσπασμά του στο γραφείο της προϊσταμένης του επειδή διαφωνούσε στο χειρισμό της υπόθεσης της δολοφονίας ενός εμπόρου τέχνης. Εκεί θα ανατεθεί σε αυτόν και σε άλλους επανεκπαιδευόμενους η εξιχνίαση μιας άλλης δολοφονίας, η οποία σχετίζεται τελικά με πολλούς από αυτούς και θα φέρει τον Rebus κοντά στον τοπικό αρχιγκάγκστερ. Όπως είναι αναμενόμενο, οι δύο υποθέσεις σχετίζονται μεταξύ τους και ο Rebus θα αποτελέσει τον κρίκο που θα τις ενώσει -και θα τις λύσει εννοείται- σαν άλλος Δικαστής Τι.

Το βιβλίο είναι συναρπαστικό και φεύγει σαν νεράκι, όπως τα περισσότερα του Rankin. Νομίζω ότι μιλάμε για καλή αστυνομική λογοτεχνία και για έναν ήρωα που άνοιξε το δρόμο για τον περίφημο Χάρι Χόλε του Τζο Νέσμπο. Αν διαβάζετε αστυνομικά και δεν έχετε διαβάσει ακόμη Rankin, σπεύσατε, αν δεν διαβάζετε, δοκιμάστε τον, είναι μια καλή αρχή.

Terry Pratchett, Andrew M. Butler

More about Terry Pratchett

(κλικ στο εξώφυλλο)

Αν αναρωτιόσασταν (λέμε τώρα) πώς θυμάμαι όλα αυτά τα πράγματα για τα βιβλία του Πράτσετ που έχω σχολιάσει ως τώρα στο βιβλιοφιλικό μου project, η απάντηση βρίσκεται (μαζί με το google φυσικά) σε αυτό το βιβλιαράκι. Ο συγγραφέας του ούτε λίγο ούτε πολύ έχει διαβάσει ό,τι έχει γράψει (μέχρι το 2000) ο διοπτροφόρος Άγγλος με τα άσπρα γένια και τα παλιομοδίτικα καπέλα και το παρουσιάζει ευσύνοπτα μαζί με πολύ εύστοχα σχόλια και τη δική του σύντομη κριτική. Παρότι δεν συμφωνώ με τις προτιμήσεις του -συμπαθώ περισσότερο από αυτόν τους μάγους του Αθέατου Πανεπιστημίου και τον Ανεμοβρόχη- όσα γράφει είναι πολύτιμα για να μη χαθεί κανείς στο πολυσύμπαν του Τέρι: ποιος, πού, πότε (και πότε ξανά), είναι μερικά μόνο από τα ερωτήματα που απαντιούνται επαρκέστατα στις σελίδες του μικρού αυτού τόμου. Αν διαβάζετε ή αν σκοπεύετε να διαβάσετε Πράτσετ και προτιμάτε να μη μπλέκετε το ίντερνετ και στις αναγνώσεις σας, είναι ό,τι πρέπει για σας -διαφορετικά, το διαδίκτυο θα σας καλύψει.

ΥΓ. Κάπου εδώ διακόπτεται προσωρινά η Πρατσετιάδα και θα συνεχιστεί μετά από πολλά-πολλά βιβλία 😉