Stories of Your Life and Others, Ted Chiang

25630395

[Το διάβασα στο αγγλικό πρωτότυπο, αλλά έχουν γραφτεί ήδη πολλές και διεξοδικές κριτικές του βιβλίου στα αγγλικά· ελληνικός τίτλος «Ιστορίες της ζωής σου και άλλες ιστορίες» (μτφρ. Δημήτρης Αρβανίτης, Κέδρος, 2016)]

Πραγματικά «επιστημονική» επιστημονική φαντασία. Ο συγγραφέας στα διηγήματα (γράφω «διηγήματα», αλλά το μέγεθός τους διαφέρει κατά πολύ· κάποια είναι πολύ μικρά και άλλα φτάνουν σχεδόν σε μέγεθος νουβέλας) αυτής της συλλογής εφαρμόζει με εξαιρετική επιτυχία την αφηγηματική αρχή «τι θα γινόταν αν…;» [what if…?], σε διαφορετική θεματική κάθε φορά, χρησιμοποιώντας μια πολύ ελκυστική αφήγηση και κινούμενος με άνεση από ύφος σε ύφος και από τεχνική σε τεχνική, με κοινό παρονομαστή το αποστασιοποιημένο χιούμορ. Ακολουθούν μερικά σκόρπια σχόλια για το κάθε διήγημα [δίνω τους αγγλικούς τίτλους· σημειωτέον ότι στην έκδοση που διάβασα περιλαμβάνονται άλλα τέσσερα διηγήματα που από ό,τι βλέπω δεν υπάρχουν στις περισσότερες άλλες εκδόσεις]:

  1. Tower of Babylon: Βαβυλωνιακή επιστημονική φαντασία ή τι θα γινόταν αν ο Πύργος της Βαβέλ ήταν τόσο ψηλός που έφτανε στο τέλος του ουρανού σε έναν κόσμο όπως τον φανταζόταν μια αρχαία κοσμολογία. Για κάποιον λόγο το ύφος μου θύμισε Λουκιανό και Τζόναθαν Σουίφτ.
  2. Understand: Θρίλερ υψηλής νοημοσύνης ή τι θα γινόταν αν η νοημοσύνη κάποιων ανθρώπων αυξανόταν υπερφυσικά με τη βοήθεια ενός φαρμάκου. Το διήγημα ασχολείται με τις έννοιες του ντετερμινισμού, της ιδιοφυίας, της ηθικής, και το κάνει με μια ασθματική αφήγηση, για να φτάσει σε ένα αποκαλυπτικό τέλος.
  3. Division by Zero: «Επιστημολογική φαντασία» ή τι θα γινόταν αν μια μαθηματικός αποδείκνυε ότι α=β, όπου α και β δύο τυχαίοι αριθμοί. Τα όρια της επιστήμης και των βεβαιοτήτων της, η αποξένωση του επιστήμονα από τον πραγματικό κόσμο, τα θεμέλια της λογικής μερικά από τα θέματα του διηγήματος.
  4. Story of Your Life: Γλωσσολογική φαντασία ή τι θα γινόταν αν συναντούσαμε εξωγήινους που θα ήθελαν να επικοινωνήσουν μαζί μας, αλλά δεν θα ξέραμε ο ένας τη γλώσσα του άλλου. Μαθαίνω ότι σε αυτή την ιστορία έχει βασιστεί η ταινία Arrival (δεν την έχω δει ακόμη), αλλά πρόκειται για μια πολυεπίπεδη ταινία που δεν αλλάζει απλώς επίπεδο στο ζήτημα της «παγκόσμιας γλώσσας», αλλά ασχολείται μεταξύ άλλων και με την έννοια του χρόνου και τη γραμμικότητάς του.
  5. Seventy-Two Letters: Βικτωριανό steam-punk ή τι θα γινόταν αν η βιομηχανική επανάσταση περιελάμβανε την ευρεία χρήση γκόλεμ και αν τα έμβια όντα δεν αναπαράγονταν με τη βοήθεια του dna, αλλά περιείχαν μέσα τους όλες τις επόμενες γενιές. Εδώ το ύφος αλλάζει τελείως και παρότι το συγκεκριμένο είδος δεν με ενθουσιάζει, ομολογώ ότι ο Chiang πιάνει πολύ καλά την ατμόσφαιρά του.
  6. The Evolution of Human Science: Υποθετικό επιστημονικό άρθρο ή τι θα γινόταν αν η επιστήμη των μετα-ανθρώπων είχε ξεπεράσει την επιστήμη των ανθρώπων που τους έφτιαξαν. Σύντομο και περισσότερο μια άσκηση ύφους, αλλά ενδιαφέρον.
  7. Hell is the Absence of God: Θρησκευτική φαντασία ή τι θα γινόταν αν οι εμφανίσεις αγγέλων στη γη ήταν συχνές -και με πολύ ρεαλιστικές συνέπειες. Μου θύμισε πολύ το Dogma του Κέβιν Σμιθ· νομίζω ότι είναι το καλύτερο διήγημα της συλλογής από πλευράς δημιουργίας μιας εναλλακτικής πραγματικότητας, στην οποία μάλιστα το υπερφυσικό όχι απλώς είναι «φυσικό», αλλά έχει φτάσει σχεδόν να είναι μπανάλ (οι θεραπευμένοι και τα θύματα των αγγελικών εμφανίσεων επί της γης καταγράφονται από στατιστικές υπηρεσίες).
  8. Liking What You See: A Documentary: Μια σπουδή στην ανθρώπινη ομορφιά ή τι θα γινόταν αν υπήρχε -επιστημονικός- τρόπος να μην κατατάσσουμε στον εγκέφαλό μας τα πρόσωπα των ανθρώπων σε όμορφα, μέτρια ή άσχημα, να μην αναγνωρίζουμε δηλαδή την εξωτερική ομορφιά -ή την απουσία της. Η υποθετική «καλλιαγνωσία» και οι συνέπειές της, αναλύονται διεξοδικά μέσα από «μαρτυρίες» ανθρώπων που εμπλέκονται σε μια προσπάθεια εφαρμογής της σε ένα αμερικάνικο πανεπιστήμιο. Ένα διήγημα που με προβλημάτισε πολύ μέχρι το τέλος γιατί κατορθώνει να μην πάρει ξεκάθαρη θέση (παρότι ο συγγραφέας στις σημειώσεις στο τέλος του βιβλίου παίρνει).
  9. What’s Expected of Us: Η ψευδαίσθηση της ελεύθερης βούλησης ή τι θα γινόταν αν οι άνθρωποι συνειδητοποιούσαν μέσα από ένα απλό μαραφέτι ότι δεν αποφασίζουν συνειδητά οι ίδιοι για τις μελλοντικές τους πράξεις. Ο Chiang εντοπίζει ευφυώς μια από τις μάστιγες της ανθρώπινης σκέψης (αχ Σπινόζα…), πάνω στην οποία χτίζεται το σαθρό οικοδόμημα ότι ελέγχουμε ή μπορούμε να ελέγξουμε τη ζωή μας και να επιλέξουμε πώς και τι θα είμαστε.
  10. The Merchant and the Alchemist’s Gate: Αραβική επιστημονική φαντασία ή τι θα γινόταν αν μπορούσαμε να πάμε πίσω ή μπροστά στον χρόνο. Εδώ φυσικά η πρωτοτυπία δεν έγκειται στο θέμα των ταξιδιών μέσα στον χρόνο με το οποίο έχει ασχοληθεί πολύ η επιστημονική φαντασία, αλλά στην επιλογή της εποχής και του ύφους· ο αναγνώστης κάλλιστα θα μπορούσε να πιστέψει ότι διαβάζει μια ιστορία από τις Χίλιες και Μια Νύχτες. Συγκλονιστική η φράση που πλανάται πάνω από όλη την ιστορία: «Nothing erases the past. There is repentance, there is atonement, and there is forgiveness. That is all, but that is enough.»
  11. Exhalation: Μηχανική επιστημονική φαντασία ή τι θα γινόταν αν στους νόμους της θερμοδυναμικής αντικαθιστούσαμε την έννοια της ενέργειας με την έννοια του αέρα σε ένα σύμπαν με ρομπότ. Το πιο δύσκολο από όλα τα διηγήματα, γραμμένο από την οπτική γωνία ενός ρομπότ που συνειδητοποιεί μια φριχτή αλήθεια.
  12. The Lifecycle of Software Objects: Meta-cyber-punk ή τι θα γινόταν αν αναπτυσσόταν μια μορφή Τεχνητής Νοημοσύνης που δεν θα ήταν προγραμματισμένη να κάνει συγκεκριμένα πράγματα, αλλά θα έπρεπε να τα μάθει όλα εκπαιδευόμενη σε ψηφιακό περιβάλλον. Τι δεσμοί θα αναπτύσσονταν ανάμεσα σε αυτές τις ψηφιακές οντότητες και τους «γονείς» τους από τον πραγματικό κόσμο; Ποια θα ήταν τα όρια τους;

Ιστορίες με θέματα που η ανθρωπότητα τα βρίσκει και θα τα βρίσκει διαρκώς μπροστά της, γραμμένες με πολύ ωραίο τρόπο. Για όσες/-ους νομίζουν ότι η επιστημονική φαντασία είναι μόνο διαστημόπλοια, λέιζερ και εξωγήινοι, θα ήταν μια πολύ καλή αρχή για να αλλάξουν γνώμη.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.