Η Βασιλική Οδός

 «Έχω μικρή υπομονή με τους συγγραφείς που δεν παίρνουν τη συγγραφή στα σοβαρά, και καθόλου με εκείνους που θεωρούν ότι η τέχνη της αφηγηματικής μυθοπλασίας έχει ουσιαστικά ξεπεραστεί. Δεν έχει ξεπεραστεί και δεν είναι λογοτεχνικό παιχνίδι. Είναι ένας από τους ζωτικής σημασίας τρόπους με τους οποίους προσπαθούμε να κατανοήσουμε τη ζωή μας, και τον συχνά τρομερό κόσμο που βλέπουμε γύρω μας. Είναι ο τρόπος που απαντάμε στην ερώτηση: «Πώς γίνεται να συμβαίνουν τέτοια πράγματα;» Οι αφηγηματικές ιστορίες μας δείχνουν ότι μερικές φορές -όχι πάντα, αλλά μερικές φορές- υπάρχει κάποιος λόγος.

Από την αρχή -πριν ακόμη ένας νεαρός που πια ελάχιστα μπορώ να κατανοήσω ξεκινούσε να γράφει τη Μακρά Πορεία στο δωμάτιο της φοιτητικής του εστίας- ένιωσα ότι το καλύτερο μυθιστόρημα είναι αυτό που ταυτόχρονα σας τραβάει και σας ορμάει. Στα μούτρα σας. Μερικές φορές τρίβεται σ’ αυτά. Δεν έχω κανένα πρόβλημα με τη λογοτεχνίζουσα μυθοπλασία, η οποία ασχολείται συνήθως με εξαιρετικούς ανθρώπους σε συνηθισμένες καταστάσεις, αλλά και ως αναγνώστης και ως συγγραφέας περισσότερο ενδιαφέρομαι περισσότερο για συνηθισμένους ανθρώπους σε εξαιρετικές καταστάσεις. Θέλω να προκαλώ μια συναισθηματική, ας είναι και σωματική, αντίδραση στους αναγνώστες μου. Το να τους κάνω να σκέφτονται καθώς διαβάζουν δεν είναι στους σκοπούς μου. Το έγραψα με πλάγια γράμματα γιατί, αν η ιστορία που αφηγείται κανείς είναι αρκετά καλή και οι χαρακτήρες αρκετά ζωντανοί, η σκέψη θα υποκαταστήσει το συναίσθημα όταν η ιστορία έχει ειπωθεί και το βιβλίο μπει στην άκρη (μερικές φορές με ανακούφιση). Θυμάμαι να διαβάζω, δεκατριών χρονών περίπου, το 1984 του Όργουελ με ολοένα αυξανόμενη ταραχή, θυμό και οργή, εφορμώντας στις σελίδες και καταβροχθίζοντας την ιστορία όσο πιο γρήγορα μπορούσα -τι το κακό έχει αυτό; Ιδιαίτερα από τη στιγμή που ακόμη θυμάμαι αυτό το βιβλίο κάθε φορά που ένας πολιτικός κατορθώνει να πείσει σε κάποιο βαθμό την κοινή γνώμη ότι το άσπρο στην πραγματικότητα είναι μαύρο ή το αντίθετο.»

 

Στίβεν Κινγκ, 23 Δεκεμβρίου 2009 (μετάφραση gazakas)

Advertisements

Καλό Χειμώνα

<<«ΟΚ λοιπόν, ποιο είναι το αγαπημένο σου χρώμα, η αγαπημένη σου γεύση παγωτού και η αγαπημένη σου εποχή;»

«Το μπλε, η μόκκα και ο χειμώνας.»

«Ο χειμώνας. Σε κανέναν δεν αρέσει ο χειμώνας.»

«Νυχτώνει νωρίς τότε, αυτό μου αρέσει.»

«Γιατί;»

Γιατί αυτό σημαίνει ότι η μέρα έχει τελειώσει. Μου αρέσει να σβήνω τις μέρες στο ημερολόγιο -151 μέρες σβησμένες και τίποτα πραγματικά τρομερό δεν έχει συμβεί. 152 και ο κόσμος δεν έχει καταστραφεί. 153 και δεν έχω καταστρέψει κανέναν. 154 και κανείς δεν με μισεί αληθινά. Κάποιες φορές νιώθω ότι δεν θα νιώσω ποτέ ασφαλής μέχρι τη στιγμή που θα μπορώ να μετράω της τελευταίες μου μέρες στα δάχτυλα του ενός χεριού -3 μέρες να βγάλω ακόμα μέχρι τη στιγμή που δεν θα χρειάζεται να ανησυχώ πια για τη ζωή.




«Απλώς μου αρέσει η νύχτα.»>>

Gillian Flynn, Sharp Objects (Αιχμηρά Αντικείμενα), σελ. 144 (μτφρσ. Αντώνης Γαζάκης)

Δεν σ’ Αγαπώ…

Soneto XVII (Sonnet 17), Pablo Neruda

Δεν σ’ αγαπώ σαν να ‘σουν θαλασσόροδο ή τοπάζι,

καν σαΐτα από γαρούφαλλα που τη φωτιά θεριεύει:

σ’ αγαπώ όπως κάποια πράγματα σκοτεινά αγαπιούνται,

μυστικά, στης σκιάς και της ψυχής τ’ ανάμεσο.

Σ’ αγαπώ όπως το φυτό που δεν ανθεί, μα κλείνει

μέσα του κρυφό το φως των λουλουδιών του.

Και, χάρη στην αγάπη σου, ζει στα σκοτάδια του κορμιού μου

μια πνιχτή ευωδιά που βγήκε από τη γης.

Σ’ αγαπώ χωρίς να ξέρω πώς, πότε ή από πού,

σ’ αγαπώ δια μιας, δίχως προβλήματα ή περηφάνια:

έτσι σ’ αγαπώ γιατί δεν ξέρω ν’ αγαπώ με άλλον τρόπο,

παρά μ’ ετούτον που δεν έχει “εγώ” μήτε “εσύ”,

τόσο σιμά που το χέρι σου στο στήθος μου είναι δικό μου,

τόσο σιμά που τα μάτια σου βαραίνουν σαν αποκοιμιέμαι εγώ.

(Προσωπική μεταφραστική απόπειρα με τη βοήθεια του πρωτότυπου και μιας αγγλικής μετάφρασης)

Αγριεμένοι Αναγνώστες Επιστρέφουν από Χλιαρές Μεταφράσεις

Χθες τελείωσα το μοναδικό βιβλίο του Τομ Ρόμπινς που δεν είχα διαβάσει μέχρι τώρα, το «Αγριεμένοι Ανάπηροι Επιστρέφουν από Καυτά Κλίματα» (ΑΑΕΑΚΚ). Απολαυστικό όπως όλα τα βιβλία του, αλλά με αρκετές αδυναμίες η μετάφραση του Γιώργου Μπαρουξή. Αρκετοί αγγλισμοί, πραγματολογικά λάθη και μια γενική αίσθηση ξεκουρδίσματος σε πολλά σημεία. Για του λόγου το αληθές δύο παραδείγματα:

  1. Στο βιβλίο αναφέρεται συχνά το «Ξύπνημα του Φίνεγκαν». Πρόκειται φυσικά για το «Finnegans Wake«, το τελευταίο και πιο «πειραματικό» έργο του Τζέιμς Τζόις, το οποίο δεν έχει μεταφραστεί στα ελληνικά (και δεν πρόκειται, εκτός κι αν χρησιμοποιηθεί απλά για να παραχθεί ένα τελείως νέο κείμενο), κυρίως λόγω των γλωσσικών, λεξιλογικών και σημασιολογικών ακροβασιών που βρίθουν στο κείμενο (ή που μάλλον «είναι» το ίδιο το κείμενο). Όπως εύκολα μπορεί να διαπιστώσει από τον αγγλικό τίτλο κάποιος που γνωρίζει αγγλικά, δεν έχουμε έναν Φίνεγκαν αλλά πολλούς, ενώ και η ίδια η λέξη «wake» στα αγγλικά δε σημαίνει μόνο «ξυπνώ/ξύπνημα», αλλά και «ξενύχτισμα νεκρού». Στο εν λόγω βιβλίο μάλιστα έχουμε ακριβώς αυτό: έναν Φίνεγκαν που σκοτώνεται, τον ξαγρυπνούν (wake) και τελικά ζωντανεύει (wake) και πάλι. Ο μεταφραστής του ΑΑΕΑΚΚ όχι μόνο υιοθέτησε ελαφρά τη καρδία τη μετάφραση «ξύπνημα», αλλά επιπλέον δεν έδωσε πουθενά στον λιγότερο ενημερωμένο Έλληνα αναγνώστη ούτε μια υποσημείωση σχετικά με το «Finnegans Wake», που αποτελεί το «βιβλίο αναφοράς» του κεντρικού ήρωα και ορισμένες πληροφορίες γύρω από αυτό θα φώτιζαν καλύτερα τον χαρακτήρα και την προσωπικότητά του. Έτσι πέρα από τη γκάφα με τη μετάφραση του τίτλου, ο αναγνώστης μένει και με την εντύπωση ότι το «Ξύπνημα του Φίνεγκαν» είναι απλά ένα κάποιο βιβλίο του Τζόις, ίσως λίγο πιο περίεργο από τα περισσότερα…

  2. Σε κάποιο σημείο του βιβλίου μια ομάδα καλόγριες μαζί με τον κεντρικό ήρωα, του Σουίτερς, πηγαίνουν στο Βατικανό για να συναντήσουν τον Πάπα. Διαβάζουμε λοιπόν: «Το πάρτι (The party) κλήθηκε να μπει σ’ ένα μινιμπάς» και δύο σελίδες μετά: «Το πάρτι είχε απλωθεί λίγο μπροστά στο κιόσκι…» Είπαμε, ο Ρόμπινς ξεχειλώνει τη γλώσσα και χρησιμοποιεί περίεργους συνδυασμούς λέξεων, αλλά εδώ είναι κάτι παραπάνω από προφανές ότι τη λέξη party (που σίγουρα υπάρχει στο αγγλικό κείμενο) δεν την εννοεί όπως εμείς στα ελληνικά, αλλά με τη σημασίας της ομάδας, της παρέας, της συντροφιάς.

Είναι που είναι δύσκολος ο ψυχεδελικός λόγος του Ρόμπινς, δε χρειάζεται να τον συσκοτίζουμε παραπάνω.

Ο Σουρεαλισμός στην Υπηρεσία του Τουρισμού

Χτες πήγαμε μια βόλτα στο Γκότσε Ντέλτσεφ της Βουλγαρίας (το παλιό Άνω Νευροκόπι) και μετά από μια μικρή περιπλάνηση στους έρημους Κυριακάτικους δρόμους καταλήξαμε σε ένα ξενοδοχείο με καταπληκτική κουζίνα. Βέβαια δεν τα κατάφερναν και πολύ καλά στις γλώσσες, αφού η προσπάθειά τους για δίγλωσσο μενού (στα βουλγαρικά και στα ελληνικά) έδωσε τραγελαφικά αποτελέσματα (κάτι σαν ανθρώπινο Systran). Αυτό όμως που με αποτέλειωσε ήταν το διαφημιστικό τους φυλλάδιο που ήταν τρίγλωσσο (βουλγαρικά, αγγλικά, ελληνικά)! Θαυμάστε (παραθέτω μόνο το αγγλικό και το ελληνικό κείμενο):

private bathroom with toilet = ΑΥΤΟΝΟΜΟΣ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑΚΟΣ ΚΟΜΠΟΣ (ποίηση σας λέω!)

safari jeep tours = ΣΑΦΑΡΙ ΜΕ ΤΖΙΠΑΚΙ (η Κένυα των Βαλκανίων)

hiking in South Pirin mountains and East Rodope mountains = ΠΕΖΟΔΡΟΜΙΑΚΟΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ ΣΤΟ ΠΙΡΙΝ ΚΑΙ ΔΥΣΙΚΕΣ ΡΟΔΟΠΕΣ (τύφλα να έχει το Άμστερνταμ -αλήθεια αυτό είναι Βόρεια ή Νόσια;)

bicycle tours = ΠΟΡΕΙΕΣ ΜΕ ΠΟΔΗΛΑΤΟ (προχωρημένα πράγματα -όχι όπως στην Ελλάδα που οι έρμοι οι φοιτητές ξεποδαριάζονται περπατώντας)

In the winter season our Hotel offers sleeping with breakfast and all day ticket for ski-tracks in the towns of Bansko and Falacro-Greece, which are situated 44 km from the hotel = ΑΠΟ ΤΗ ΧΕΙΜΟΝΙΑΤΙΚΗ ΕΠΟΧΗ ΤΟ ΞΕΝΟΔΟΧΕΙΟ ΜΑΣ ΠΡΟΣΦΕΡΕΙ ΔΙΝΥΧΤΕΡΕΥΣΗ ΜΕ ΠΡΩΙΝΟ ΣΥΝ ΟΛΟΗΜΕΡΗ ΚΑΡΤΑ ΓΙΑ ΣΚΙ ΠΙΣΤΕΣ ΣΤΟ ΜΠΑΝΣΚΟ ΚΑΙ ΣΤΟ ΦΑΛΑΚΡΟ ΕΛΛΑΔΑΣ ΤΑ ΟΠΟΙΑ ΕΙΝΑΙ ΣΕ 44 ΧΜ. ΑΠΟ ΤΟ ΞΕΝΟΔΟΧΕΙΟ.

ΤΟ ΞΕΝΟΔΟΧΕΙΟ ΟΡΓΑΝΩΝΕΙ ΠΙΚΝΙΚ ΕΚΟΛΟΓΙΚΟ ΤΟΥΡΙΣΜΟ, ΕΠΙΣΚΕΨΗ ΣΤΟΥΣ ΑΡΧΕΟΥΣ ΚΑΤΩΚΗΜΕΙΟΥΣ ΧΩΡΟΥΣ: ΛΕΣΤΕΝ, ΚΟΒΑΤΣΕΒΙΤΣΑ, ΔΟΛΕΝ, ΔΕΛΤΣΕΒΟ, ΝΙΚΟΠΟΛΗΣΑΔ ΝΕΣΤΟΥΜ.

Για να μην παρεξηγηθώ, δεν κοροϊδεύω τους συντάκτες του φυλλαδίου -τόσο ξέραν, τόσο έγραψαν οι άνθρωποι. Απλά, τα κείμενα είναι απολαυστικά!