Όταν οι αποφάσεις δεν ανήκουν στην απόφαση και άλλα ορέα των πανελλαδικών

10-ginosko.jpg

(πρώτη δημοσίευση 07/06/2017 στο greek cloud)

Αν οι -ανοήτως διατηρούμενες και κατ’ ευφημισμόν «αδιάβλητες»- πανελλαδικές εξετάσεις για την εισαγωγή στην τριτοβάθμια εκπαίδευση δεν επηρέαζαν άμεσα και έμμεσα τη ζωή τόσων ανθρώπων -και δη νέων- στη χώρα μας, προσλαμβάνοντας μάλιστα το χαρακτήρα μιας ιδιότυπης τελετής ενηλικίωσης, το κείμενο και τα θέματα που δόθηκαν σήμερα (07/06/2017) στο μάθημα της Νεοελληνικής Γλώσσας, θα αποτελούσαν απλά και μόνο αντικείμενο άγριου γέλιου. Δυστυχώς όμως, η σημασία που τους προσδίδεται μας αναγκάζει να ασχοληθούμε λιγάκι πιο σοβαρά μαζί τους.
Η Κεντρική Επιτροπή Εξετάσεων (ΚΕΕ) λοιπόν επέλεξε για τα δεκαεφτάχρονα ένα κείμενο που εκφώνησε στις 30 Δεκεμβρίου 2003 ο καθηγητής Γρηγόρης Σκαλκέας (στα μισά της όγδοης δεκαετίας της ζωής του τότε) ως πρόεδρος της Ακαδημίας Αθηνών (του πιο συντηρητικού, φύσει και θέσει, πνευματικού ιδρύματος της χώρας) κατά την τελετή απονομής των ετήσιων βραβείων της. Η ομιλία είχε τίτλο βγαλμένο από εκθεσιολόγιο της δεκαετίας του ’60 («Επιστήμη και ανθρωπισμός») και περιεχόμενο αντίστοιχα συντηρητικό, μάλλον τεχνοφοβικό και γενικόλογο, με πραγματολογικά λάθη, λογικά άλματα (και σφάλματα), εκφραστικές αστοχίες, διαθέτει όμως και κάποιες οάσεις ενδιαφερουσών ιδεών· όλα αυτά φαίνεται ότι δεν αρκούσαν στην ΚΕΕ, αφού κατάφερε, διασκευάζοντας το κείμενο της (μισής) ομιλίας, να δώσει στις υποψήφιες/ους μια ακόμη χειρότερη εκδοχή του, διατηρώντας τα πιο αδύναμα στοιχεία του και «λογοκρίνοντας» τα πιο ενδιαφέροντα.
Έτσι, το κείμενο που προκύπτει τους πληροφορεί ότι «Επιστήμη, βέβαια, και τεχνολογία δεν ταυτίζονται, διότι η επιστήμη παραμένει προσηλωμένη στην όλο και πιο βαθιά κατάκτηση της γνώσης, ενώ η τεχνολογία έχει ως επιδίωξη την αξιοποίηση της επιστημονικής γνώσης για την υπηρέτηση των τρεχουσών, πρακτικών αναγκών του ανθρώπου», αναπαράγοντας έναν τελείως ξεπερασμένο δυϊσμό· ότι ο Αϊνστάιν, αν ζούσε ολόκληρο τον εικοστό αιώνα, θα προβληματιζόταν περισσότερο (από όσο μάλλον προβληματίστηκε όταν είδε να χρησιμοποιείται δις η ατομική βόμβα)· ότι υπάρχει κάποια πλατωνική ιδέα του «ανθρώπου» με βάση την οποία κάποιος μπορεί να είναι περισσότερο ή λιγότερο άνθρωπος· ότι ο επιστήμονας «οφείλει να προβλέπει οποιοδήποτε πιθανό κίνδυνο που θα μπορούσε να προέλθει από τη χρήση» της γνώσης που παράγει και «να αποφασίζει με άγρυπνη συνείδηση και υπευθυνότητα εάν τα αποτελέσματα των ερευνών του πρέπει τελικά να εφαρμοσθούν» (!!!)· ότι μόνο ο ίδιος ο επιστήμονας επιτρέπεται να ελέγχει την χρησιμότητα κάθε επιστημονικού επιτεύγματος· ότι, για να κλείσουμε με μια πιο εύθυμη νότα αυτή τη σταχυολόγηση, «οι αποφάσεις για τη χρησιμοποίηση από τη σύγχρονη τεχνολογία επιστημονικών γνώσεων και ανακαλύψεων δεν ανήκουν πάντοτε στην απόφαση […]» (άπταιστα ελληνικά από τα Lidl σε μια διαδικασία που υποτίθεται ότι θα «αξιολογήσει» και τη χρήση της ελληνικής γλώσσας).
Το διασκευασμένο κείμενο ολοκληρώνεται με ένα νοητικό στραμπούληγμα όπου για να παραμείνει κάτι όπως ήταν («οι στόχοι της επιστήμης ανθρωποκεντρικοί») πρέπει οπωσδήποτε να επανακαθοριστεί -πράγμα που το κείμενο αφελώς το εναποθέτει σε κάποιους ιδεατά «καλούς» επιστήμονες.
Φυσικά στο εν λόγω κείμενο -αρχικό και διασκευασμένο- δεν γίνεται καμιά -ούτε καν προσχηματική- αναφορά στο ρόλο που παίζει το χρήμα, το κέρδος, οι επενδύσεις, ως κλίμα μέσα στο οποίο «ζει, μεγαλώνει και εργάζεται ο σύγχρονος επιστήμονας». Η επιστήμη και η τεχνολογία εμφανίζονται να αναπτύσσονται εν κενώ, ανταποκρινόμενες στις πρακτικές ανάγκες του ανθρώπου, με μοναδικό πρόβλημα την πιθανή ανευθυνότητα των επιστημόνων, χωρίς να γίνεται πουθενά λόγος πχ. για το ποιοι και γιατί χρηματοδοτούν την επιστημονική έρευνα.
Τα προβλήματα των σημερινών θεμάτων δεν σταματούν στο κείμενο, αλλά συνεχίζονται και στα ερωτήματα που το ακολουθούν. Έτσι, το ερώτημα Β4 ζητά από τις/τους υποψήφιες/ους, α) να απαντήσουν τι επιτυγχάνει ο συγγραφέας με το ασύνδετο σχήμα της τρίτης παραγράφου, να αποδεχθούν δηλαδή ότι εδώ ο συγγραφέας όντως επιτυγχάνει κάτι (αυτό το «κάτι» πρόκειται για αυτό που έχουν μάθει τα παιδιά ότι συνιστά τη λειτουργία του ασύνδετου σχήματος), και β) να εξηγήσουν τι επιδιώκει ο συγγραφέας με τη χρήση του ρητορικού ερωτήματος, δηλαδή, ως άλλα μέντιουμ, να εξηγήσουν τις προθέσεις του συγγραφέα και όχι το κειμενικό αποτέλεσμα που έχουν μπροστά τους.
Και αν τα παραπάνω φαντάζουν -και ίσως είναι- φιλολογικοί σχολαστικισμοί, το θέμα της «παραγωγής λόγου» (αυτό που όλοι λένε «Έκθεση» δηλαδή) δένει γλυκά με το δοθέν κείμενο ως βασικό συστατικό της τελετής ενηλικίωσης, η οποία αν θέλει να σέβεται τον εαυτό της πρέπει να υποχρεώσει τον μυούμενο νέο να αποδεχθεί την κοινωνία των ενηλίκων, ώστε αυτή με τη σειρά της να τον υποδεχθεί με ανοιχτές αγκάλες: η αντιμετώπιση λοιπόν των σημαντικότερων, κατά τη γνώμη των υποψηφίων πάντα, σύγχρονων προβλημάτων είναι θέμα επιστήμης (δηλαδή παιδείας, κατά την προσφιλή άποψη διαφόρων δημοσιολογούντων) και όχι πολιτικής, λες και η επιστήμη δεν έχει δώσει ήδη απαντήσεις και δεν έχει προτείνει λύσεις για αρκετά από αυτά, λες και δεν είναι κυρίως μη επιστήμονες αυτοί που τις απορρίπτουν, και τελικά το όλο ζήτημα ανάγεται στο αν και κατά πόσον ο επιστήμονας έχει τα ηθικά εφόδια για να υπηρετήσει την αντιμετώπιση των σύγχρονων προβλημάτων.
Τι κι αν είναι τελείως ανεδαφικά και εκτός πραγματικότητας τα δύο ζητούμενα του θέματος; Η υποψήφια και ο υποψήφιος που θέλουν να μπουν στο πανεπιστήμιο έπρεπε να επιχειρηματολογήσουν -να ηθικολογήσουν δηλαδή- πάνω σε αυτά, λίγες μέρες μετά το τσαλαπάτημα της συμφωνίας του Παρισιού για το κλίμα από τον Τραμπ, μιας συμφωνίας που βασίστηκε σε πορίσματα επιστημόνων «με ηθικά εφόδια», κατά τη διατύπωση της ΚΕΕ.
Μπροστά σε αυτή την επιμονή να επαναδιατυπώνεται διαρκώς -έμμεσα και άμεσα- και να ενσταλάζεται με κάθε τρόπο η αντίληψη περί τέλους της πολιτικής (η οποία κρυβόταν πάντα στο ιδεολόγημα περί τέλους της Ιστορίας), δεν έχω παρά να παραθέσω αυτά τα λόγια από τη σημαντικότερη, κατά τον ίδιο, δήλωση του σπουδαίου αστροφυσικού και εκλαϊκευτή Neil deGrasse Tyson (19/4/17):
«Όταν ανέρχονται στην εξουσία άνθρωποι που δεν ξέρουν πολλά από επιστήμη και την απορρίπτουν, αυτό αποτελεί μια συνταγή για την πλήρη αποδιάρθρωση της δημοκρατίας».

 

 

Advertisements

Εξεταστικές Ματιές

Ματιά Πρώτη

Το ένα από τα δύο μαθήματα στο οποίο διαγωνίζονταν (και όχι «εξετάζονταν») οι υποψήφιοι των Πανελλαδικών Εξετάσεων σήμερα ήταν η Νεοελληνική Λογοτεχνία. Για την ακρίβεια, όχι στη Νεοελληνική Λογοτεχνία, αλλά σε μια ντουζίνα περίπου κείμενα, ποιήματα και πεζά, που καλύπτουν ένα χρονικό φάσμα από το Σολωμό μέχρι τη Δημουλά, τα οποία κατά τη διάρκεια της φετινής χρονιάς τα είχαν επεξεργαστεί, τεμαχίσει, συμπυκνώσει, αποχυμώσει, αναλύσει κτλ. με τη βοήθεια των φιλολόγων τους στο σχολείο, στο ιδιαίτερο (συχνά πρόκειται για το ίδιο πρόσωπο) και στο φροντιστήριο, έχοντας παράλληλα εντρυφήσει σε διάφορα κριτικά κείμενα για αυτά τα έργα. Αυτό που δεν έγινε σίγουρα στις περισσότερες των περιπτώσεων ήταν το να αγαπήσουν αυτά τα κείμενα, ιδίως μετά από την επεξεργασία τους. Το επιχείρημα που χρησιμοποιήθηκε για να ενταχθεί το μάθημα της Λογοτεχνίας στα εξεταζόμενα μαθήματα της Θεωρητικής Κατεύθυνσης ήταν ότι ήταν αδιανόητο να μη γνωρίζουν τα βασικά της λογοτεχνίας οι υποψήφιοι αυτής της Κατεύθυνσης, μεγάλο μέρος των οποίων θα βρεθεί μετά τις εξετάσεις στις Φιλοσοφικές Σχολές της χώρας. Κι όμως: το πραγματικά αδιανόητο είναι πώς κατορθώνει άλλη μια φορά το σύστημα όχι απλά να αποτρέψει τους νέους από την απόλαυση της λογοτεχνίας, καθιστώντας την ένα στεγνό προς εξέταση αντικείμενο που ζητά παπαγαλία, φορμαλισμό και στερεότυπη σκέψη, αλλά και να τους διώξει ακόμα πιο μακριά από αυτή.

Ματιά Δεύτερη

Το κείμενο που επιλέχθηκε από την Επιτροπή Εξετάσεων ήταν ένα από τα σχετικά «εύκολα»: ο «Καισαρίων» του Καβάφη. Η επιλογή όμως αυτή κατάντησε τελικά τραγελαφική αφού τα θέματα των ερωτήσεων δεν επέτρεπαν καμία σχεδόν αναφορά εκ μέρους των μαθητών στην ερωτική διάσταση του ποιήματος, η οποία είναι ιδιαίτερα έντονη, ενώ ευτυχώς δεν ζητήθηκε από τους μαθητές να γίνει και κάποια αναφορά στο βλακώδη τρόπο με τον οποίο αντιμετωπίζει το σχολικό βιβλίο το ποίημα : «Ο ποιητής αποκαθιστά μια αδικία της ιστορίας»!!! Το πιο αστείο της υπόθεσης όμως ήταν ότι πολλά παιδιά έλεγαν πως το κείμενο που έπεσε δεν ήταν αναμενόμενο! Αναρωτιέμαι τι κάθονται και τους λένε οι καθηγητές τους και θεωρούν κείμενα που δεν έπεσαν την προηγούμενη ή την προπροηγούμενη χρονιά «μη αναμενόμενα»…

Ματιά Τρίτη

Το άλλο μάθημα στο οποίο διαγωνίζονταν σήμερα οι υποψήφιοι ήταν τα Μαθηματικά. Σήμερα λοιπόν μια και ήμουν υπεύθυνος διαδρόμου και όχι επιτηρητής σε αίθουσα κατέληξα στο εξής συμπέρασμα κατά τη διάρκεια του τριώρου των εξετάσεων: ή οι μαθητές της Θεωρητικής Κατεύθυνσης πάσχουν σε μεγάλο ποσοστό από κατακράτηση ούρων ή τα Μαθηματικά φέρνουν κατούρημα στα παιδιά. Πώς αλλιώς να εξηγήσω το ότι το ποσοστό των μαθητών που έγραφαν Μαθηματικά και πήγαν στην τουαλέτα ήταν τουλάχιστον πενταπλάσιο από αυτό των μαθητών που έδιναν Νεοελληνική Λογοτεχνία; Τι; Λέτε να πήγαιναν στην τουαλέτα για να δουν σκονάκια, μια και στα Μαθηματικά  μπορείς να κάνεις ενώ στη Λογοτεχνία όχι; Μπα… Αποκλείεται!

Ματιά Τέταρτη

Και μέσα σε όλα αυτά να έχεις γονείς που περίμεναν έξω από το σχολείο λες και επιδίωκαν να υπενθυμίσουν στα παιδιά τους τι «θυσίες» έχουν κάνει αυτοί για την επιτυχία τους, συναδέλφους που ήθελαν να τους αντικαταστήσεις για λίγο ώστε να καπνίσουν το τσιγαράκι τους, συναδέλφους που την ώρα της εξέτασης επειδή κάτι τους χτυπούσε άσχημα σου έκαναν στο πόδι προτάσεις για αλλαγές στην εκπαίδευση, ανάμεσα στις οποίες και τα υποχρεωτικά δίδακτρα για όλους στο Πανεπιστήμιο, αστυνομικούς που την είχαν στήσει για καμιά ώρα στο δρόμο έξω από το Εξεταστικό Κέντρο μέχρι να πιάσουν το απαραίτητο πλαφόν κλήσεων για υπερβολική ταχύτητα -άσχετα αν στο απέναντι ρεύμα έβλεπαν να περνούν αυτοκίνητα με ιλλιγγιώδη ταχύτητα… Τελικά ήμασταν μια ωραία ατμόσφαιρα και σήμερα…

Blogged with the Flock Browser

Tags: , , ,

Βγήκαν οι Βαθμοί!!!

Σήμερα στο σχολείο από τις 12 και μετά είχαμε σωστό πανηγυράκι: μόλις αναρτήσαμε τις βαθμολογίες των φετινών υποψηφίων άρχισε ένας μικρός χαμός!

Χαμόγελα, αμηχανία, άγχος μέχρι τον υπολογισμό των μορίων, απόπειρες για προβλέψεις σχολών, κλάματα κάποιων επειδή δεν έγραψαν καλά και άλλων επειδή δεν έγραψαν όσο καλά ήθελαν, γενικά μια κατάσταση ντιπ στα χαμένα κι εμείς οι καθηγητές στη μέση να προσπαθούμε να βοηθήσουμε. Σε άλλους που τους είχε πάρει από κάτω να πούμε έναν καλό λόγο, σε άλλους να δείξουμε πώς υπολογίζονται τα μόρια, όλους να προσπαθούμε να τους ηρεμήσουμε, καθώς η πίεση της αναμονής τόσων ημερών έβγαινε μαζεμένη…

Η πιο μεγάλη πλάκα όμως ήταν όταν προς το τέλος είχαν μείνει κάποιες καλές μαθήτριες που έχουν συγκεντρώσει αρκετά μόρια για να μπουν σε ΑΕΙ, αλλά έδειχναν απογοητευμένες -η μια μάλιστα έκλαιγε. Ο λόγος; Είτε δεν περνούν μάλλον στο τμήμα που θέλουν (Παιδαγωγικό Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης) είτε δεν περνούν στην πόλη που θέλουν (Θεσσαλονίκη) είτε και τα δύο. Και να πεις ότι κάνουν αμάν για να γίνουν δασκάλες επειδή θέλουν να διδάξουν; Μα περνάνε και σε όποιο τμήμα της Φιλοσοφικής θέλουν (για να γίνουν φιλόλογοι). Ή μήπως τους περιμένει κάτι στη Θεσσαλονίκη; Μπα… άλλοι είναι οι λόγοι.

Τα τελευταία χρόνια γινόμαστε μάρτυρες ενός φαινομένου που θα έπρεπε να γίνει αντικείμενο κοινωνιολογικής ανάλυσης: οι περισσότεροι υποψήφιοι με αξιώσεις έχουν ως πρώτες τους προτιμήσεις δύο κατηγορίες σχολών: τα μεν κορίτσια της θεωρητικής κατεύθυνσης επιθυμούν διακαώς τα παιδαγωγικά τμήματα, ενώ στις άλλες κατευθύνσεις, ιδίως στην τεχνολογική, όνειρο όλων σχεδόν είναι οι στρατιωτικές σχολές και η αστυνομία…

«Να πας να σπουδάσεις δασκάλα και μετά θα είσαι μια χαρά: θα δώσεις μια-δυο φορές ΑΣΕΠ για να διοριστείς και ακόμα κι αν δεν περάσεις έτσι θα διοριστείς κάποιες χρονιές ως αναπληρώτρια και μετά βολεύτηκες για όλη σου τη ζωή. Υπάρχει καλύτερο επάγγελμα για γυναίκα που θέλει να κάνει οικογένεια από το να γίνει δασκάλα; Θα βρείς και έναν δάσκαλο ή έναν καθηγητή και θα είστε σπέσιαλ!» Αυτή είναι η περιρρέουσα ατμόσφαιρα. Το κίνητρο δεν είναι ακριβώς οικονομικό, αλλά μάλλον βασίζεται στο σχήμα «εύκολη σχολή άπαξ και μπεις-σίγουρη και μόνιμη αποκατάσταση-μέτριες απολαβές-δυνατότητα για μια γυναίκα να κάνει οικογένεια (μίλησε για φεμινισμό κανείς;)».

Εκεί όμως που πραγματικά τρελαίνομαι είναι ο έρωτας με το Στρατό και την Αστυνομία. Έρωτας, έτσι όπως το λέω. «Να περάσω εκεί, να πληρώνομαι από την εκπαίδευση ακόμα, να είμαι δημόσιος υπάλληλος, να σέβονται όλοι τη στολή μου, και ας παν να λένε οι άλλοι ότι θα είμαι καραβανάς ή μπάτσος. «Πατρίδα» είπατε; «Στην υπηρεσία του πολίτη»; «Προσφορά στην κοινωνία»; «Προσωπικά όνειρα»; Ωχ ρε μεγάλε, μη με πρήζεις! Τη σήμερον ημέρα το παν είναι τα φράγκα και η μούρη.» Ξέρετε τι θα πει να βλέπεις αριστούχους μαθητές (και μαθήτριες) να μην σκέφτονται ως επιλογή καμία σχολή πέρα από αυτές;

Και μετά από δύο χρόνια πληρώνεις 20χρονους χωρίς κανένα όνειρο να κουβαλάνε όπλα και να σου κόβουν κλήσεις ή να σου λένε το αμίμητο (που δυστυχώς το έχω ακούσει συχνά σε συζητήσεις με συνομήλικους αστυνομικούς): «Εγώ απλά εκτελώ διαταγές.»

Μπράβο όργανα…

Τέλος πάντων για τα παιδάκια μας που σήμερα χάρηκαν ή στεναχωρήθηκαν ξεκίνησα να γράφω, αλλά ξέφυγα. Μακάρι να βρουν όλα το δρόμο τους τελικά και να μην ξεχάσουν να ζουν… Περισσότερα όταν βγουν οι βάσεις 🙂