Small Great Things, Jodi Picoult

28587957.jpg

 

Τι θα γινόταν σήμερα αν ένα ζευγάρι Αμερικανών «χρυσαυγιτών» έβλεπε μια Αφροαμερικανή μαία (η οποία πιστεύει στις ίσες ευκαιρίες και κρατά αποστάσεις από την κοινότητά της) να φροντίζει στο μαιευτήριο το νεογέννητό τους; Μα φυσικά θα ζητούσαν την αντικατάστασή της. Και αν το νεογέννητό τους πέθαινε την επόμενη μέρα από ανακοπή καρδιάς στα χέρια σχεδόν αυτής της μαίας;
Από αυτό το μαγικό «αν» ξεκινάει ουσιαστικά το βιβλίο «Small Great Things» («Μικρά, σημαντικά πράγματα» στην ελληνική έκδοση του Ψυχογιού), του οποίου η πρωτότυπη έκδοση έπεσε στα χέρια μου σχεδόν συμπτωματικά και χωρίς να ξέρω τίποτα για τη συγγραφέα του (λευκή και πολύ διάσημη εντέλει) ή για το ίδιο, πέρα από τη σύντομη περιγραφή του στο Goodreads και το γεγονός ότι ήταν πέρσι μεγάλη εκδοτική επιτυχία στις ΗΠΑ.
Προφανώς είναι ένα μυθιστόρημα για τις φυλετικές διακρίσεις, είναι όμως εξαιρετικά καλογραμμένο (διαβάζεται άνετα σαν δικαστικό θρίλερ), αποφεύγει τις εύκολες λύσεις (με εξαίρεση κάνα δυο σημεία στο τέλος, παρότι κι αυτά δεν είναι εξωπραγματικά) και δεν διαπνέεται, όπως θα ήταν αναμενόμενο, από ιδιαίτερο διδακτισμό, αντίθετα αφήνει τα γεγονότα -και τους ήρωες- να μιλήσουν.
Αυτό το τελευταίο μάλιστα είναι και μια από τις μεγαλύτερες αρετές του βιβλίου· η συγγραφέας έχει επιλέξει να μοιράσει την αφήγηση σε τρεις εναλλασσόμενους πρωτοπρόσωπους αφηγητές, τη μαία, τον πατέρα του νεογέννητου και τη λευκή δικηγόρο της νομικής βοήθειας που αναλαμβάνει την υπεράσπιση της μαίας. Μέσα από τα μάτια τους λοιπόν παρακολουθούμε τα γεγονότα της υπόθεσης -συχνά μάλιστα δίνεται το ίδιο γεγονός από δύο διαφορετικές οπτικές γωνίες- αλλά και σκηνές από το παρελθόν τους που συνδέονται με τα τεκταινόμενα.
Σε μια τέτοια ιστορία υπάρχει πάντα ο κίνδυνος οι χαρακτήρες να καταντήσουν απλώς στερεότυπα: ο πωρωμένος νεοναζί, η κατατρεγμένη μαύρη, η δικαιωματική δικηγόρος. Ευτυχώς εδώ, με τη βοήθεια των διαφορετικών πρωτοπρόσωπων οπτικών, κάτι τέτοιο δεν συμβαίνει. Όχι ότι το βιβλίο δεν παίρνει θέση για το πού βρίσκεται το δίκιο, αλλά ψάχνει να βρει αίτια για το πώς καταντάει κάποιος φασίστας, για το πώς άνθρωποι από καταπιεσμένες κοινότητες ψάχνουν απεγνωσμένα -και μάταια- να ενσωματωθούν στην κυρίαρχη, για το ποια είναι τα κίνητρα όσων στηρίζουν και βοηθούν αυτούς τους ανθρώπους.
Υπάρχουν πολλά σημεία στο βιβλίο που είναι συγκλονιστικά, όπως για παράδειγμα η μύηση του πατέρα στον κόσμο των Αμερικανών φασιστών και η περιγραφή του τρόπου ζωής και σκέψης τους, που θυμίζουν σε βαθμό ταύτισης όσα ξέρουμε για τους χρυσαυγίτες, ή η αντιμετώπιση των Αφροαμερικανών από το σύστημα ή οι δεσμοί εντός της αφροαμερικανικής κοινότητας.
Χωρίς να έχω κάποια γνώση της αμερικανικής κοινωνίας από πρώτο χέρι δεν μπορώ να βεβαιώσω ότι το βιβλίο είναι ρεαλιστικό, είναι όμως πειστικό με βάση όσα γνωρίζω για αυτήν από διάφορες πηγές. Μια κοινωνία υποκριτική, ταξική και γεμάτη κρυφές και φανερές διακρίσεις και αποκλεισμούς.
Και μόνο για τη συζήτηση που άνοιξε το βιβλίο αυτό, τη στιγμή που την άνοιξε (2016), πρόκειται για ένα μικρό σημαντικό πράγμα.

Advertisements

Η Σώτη κι ο Βολταίρος

Avicenna-miniatur.png

(πρώτη δημοσίευση 07/05/2017 στο greek cloud)

Το ότι το άρθρο που υπήρξε η αιτία της δίωξης της Σώτη Τριανταφύλλου δεν «υποκινεί, προκαλεί, διεγείρει ή προτρέπει σε πράξεις ή ενέργειες που µπορούν να  προκαλέσουν διακρίσεις, µίσος ή βία κατά προσώπου ή οµάδας προσώπων, που προσδιορίζονται µε βάση […] τη θρησκεία«, θα έπρεπε να είναι σχεδόν αυτονόητο, επειδή ακριβώς, όπως έγραψε ο Sraoshacontext is king· τόσο η Σώτη Τριανταφύλλου [στο εξής ΣΤ], όσο και το κοινό του μέσου που φιλοξενεί τις απόψεις της, έχουν τόσο μικρή επίδραση στο κοινωνικό γίγνεσθαι και τόσο μικρή διάθεση να δράσουν για ότιδήποτε αφ’ εαυτών, που μοιάζει αστείο να αναδεικνύεται σε μείζον πρόβλημα το, για πολλούς λόγους, απαράδεκτο πόνημά της. Όπως και να έχει βέβαια αυτό θα το αποφασίσει το δικαστήριο.
Τούτων λεχθέντων, και με την ευχή να μην καταδικαστεί η συγγραφέας για τις απόψεις της από το δικαστήριο, αλλά από την ίδια την κοινωνία, αυτό που είχε για μένα ενδιαφέρον μετά τη δίωξή της ήταν το αν και πώς θα υπερασπιζόταν η ίδια τις ανιστόρητες, ανόητες και προσβλητικές απόψεις που διατύπωσε στο επίμαχο άρθρο (και όχι μόνο σε αυτό). Η Τριανταφύλλου λοιπόν δεν με απογοήτευσε· προχτές, 05/05, δημοσιεύτηκε μια πρώτη σχετική δήλωσή της στο liberal.gr και χτες, 06/05, μια δεύτερη στην Athens Voice. Και οι δύο δηλώσεις της αποτελούν μνημεία βάναυσης κακοποίησης του ορθολογισμού, βασικού στοιχείου υποτίθεται του δυτικού πολιτισμού τον οποίο αποθεώνει διαρκώς η ίδια. Έχοντας κατά νου λοιπόν ότι, όπως τονίζει στο τέλος της δεύτερης δήλωσής της, είναι αυτή που είναι και πιστεύει αυτά που πιστεύει, ας δούμε μερικά από τα σημεία αυτών των δηλώσεων.
Στην πρώτη της δήλωση λοιπόν, ένα μάλλον οργισμένο κείμενο τριών παραγράφων με περίεργη στίξη (κόμματα εμφανίζονται ξαφνικά στη μέση των προτάσεων), η ΣΤ ξεκινά δηλώνοντας πως περίμενε ότι κάποια στιγμή θα βρισκόταν κάποιος να την «τιμωρήσει» για τα γραπτά της και συνεχίζει υποστηρίζοντας ότι η ποινική της δίωξη είναι ένας τρόπος να την «εκθέσουν περισσότερο» (ποιοι;;;) από την στοχοποίησή της. Και παρακάτω «Εκείνο που φαίνεται τώρα εξοργιστικό είναι ότι ο άνθρωπος αυτός εκμεταλλεύεται την ιδιότητά του, προκειμένου να δημιουργήσει θόρυβο για κάτι ανούσιο και  ανύπαρκτο». Μα για ποιον άνθρωπο, που δεν καταδέχεται καν να κατονομάσει, μιλάει;
Προφανώς, για τον Παναγιώτη Δημητρά, τον γνωστό δικηγόρο από το Ελληνικό Παρατηρητήριο των Συμφωνιών του Ελσίνκι, τον οποίο ηλιθίως ή κακοπροαίρετα παρουσίασαν ως μηνυτή της ΣΤ τα περισσότερα ΜΜΕ παρότι πρόκειται περί αυτεπάγγελτης δίωξης από την Εισαγγελέα Ρατσιστικής Βίας. Η μόνη σχέση που έχει ο Δημητράς με τη δίωξη αυτή είναι ότι περιέλαβε, ένα χρόνο πριν, μεταξύ πλήθους άλλων ρατσιστικών κειμένων και πράξεων, το επίμαχο άρθρο της ΣΤ σε αναφορά του προς την εισαγγελέα για σειρά αδικημάτων με άμεσο ή έμμεσο ρατσιστικό χαρακτήρα. Η ΣΤ «συλλαμβάνεται» λοιπόν εδώ ανενημέρωτη για υπόθεση που αφορά την ίδια (προτιμότερο βέβαια γι’ αυτήν το να εμφανίζεται ανενημέρωτη και οπαδός συνωμοσιολογιών από το να εκληφθούν όλα αυτά που γράφει εδώ ως μομφές προς την Εισαγγελέα Ρατσιστικής Βίας).
Σε αυτή τη σύγχυσή της πρέπει να οφείλεται και το ότι αποδίδει τη δίωξή της ως πρόθεση «κάποιου» να σκηνοθετεί ζητήματα για εντυπώσεις και ότι αυτός ο «κάποιος» (ο_Δημητράς_που_είναι_τελικά_η_εισαγγελέας) εμφορείται από επικίνδυνο «μονοθεματικό ακτιβισμό» που υπερασπίζεται «κατά βούληση τα ανθρώπινα δικαιώματα». Αν είχε ερευνήσει στοιχειωδώς η ΣΤ τις περιστάσεις της δίωξής της, θα διαπίστωνε ότι στην ίδια αναφορά υπάρχουν πάμπολλα πχ. ομοφοβικά και αντισημιτικά κείμενα Ελλήνων και μουσουλμάνων ιεραρχών, βουλευτών, δημοσιογράφων. Πάει λοιπόν και το «μονοθεματικό» του πράγματος.
Γιατί γράφω όμως για στοιχειώδη έρευνα, όταν η ΣΤ νομίζει ότι «αυτός ο κύριος» [δηλαδή ο Δημητράς] «απομόνωσε μια φράση την οποία αγνοούσαν οι πάντες και αδιαφόρησε για τα υπόλοιπα», τη στιγμή που μια τέτοια «απομόνωση» βρίσκεται μόνο στη φαντασία των «δημοσιογράφων» που έκαναν το σχετικό «ρεπορτάζ»; Η ΣΤ αποδεικνύει ξανά ότι ελέγχει τις πηγές της, και μάλιστα για ένα προσωπικό ζήτημα, στον ίδιο βαθμό που έλεγξε τη γνησιότητα της φράσης που απέδωσε στον Μάρκο Πόλο. Καθόλου.
Στην τελευταία παράγραφο της πρώτης της δήλωσης, η ΣΤ αποφασίζει, αφού (δεν) μίλησε για το επίμαχο άρθρο, να αναφέρει κάποια από τα πράγματα που πιστεύει γύρω από τα ζητήματα των μεταναστών, της βίας και του Ισλάμ. Αρχικά τονίζει ότι έχει τοποθετηθεί υπέρ της ανάγκης «ενσωμάτωσης των μεταναστών με τον κατάλληλο τρόπο». Πέρα από το γεγονός ότι στο επίμαχο άρθρο από το Νόεμβριο του ’15 η ΣΤ μιλά για «αφομοίωση» και όχι «ενσωμάτωση» (είναι κι αυτό μια πρόοδος), διαβάζουμε εκεί και πώς αντιλαμβάνεται η ίδια αυτόν «τον κατάλληλο τρόπο»: «μετριοπαθείς μουσουλμάνοι είναι μόνον οι εκκοσμικευμένοι, τουτέστιν όσοι έχουν εγκαταλείψει την ισλαμική τους ανατροφή».
Για τη βία πάλι, η πασιφίστρια ΣΤ γράφει: «δεν κάνω τίποτε άλλο από να την απεχθάνομαι από όποιον την χρησιμοποιεί ή την υποθάλπει». Βέβαια, τότε έγραφε: «Αν στη θέση του Φρανσουά Ολάντ και της εύθυμης παρέας του ήταν ο Ντε Γκολ, ο Πομπιντού ή ο Μιτεράν, η Γαλλία θα είχε κηρύξει πόλεμο στο Ισλαμικό Kράτος και, πιθανότατα, θα τον είχε κερδίσει». Μάλλον σε πόλεμο ιδεών θα αναφερόταν.
Και η πρώτη, σαφώς φορτισμένη συναισθηματικά, δήλωση της ΣΤ κλείνει με τη διαβεβαίωσή της ότι στηλιτεύει τον εξτρεμισμό απ’ όπου κι αν προέρχεται και όχι «το δικαίωμα των ανθρώπων στην ιδεολογία και στην πίστη τους». Εκτός κι αν πρόκειται για την ισλαμική πίστη, ε, Σώτη, που είναι εγγενώς εξτρεμιστική: «[…]πολεμοχαρή και φθονερή φύση του ισλάμ: το ισλάμ δεν είναι μια θρησκεία σαν τις άλλες, αγαπητοί συμπολίτες° είναι πολιτικό πρόγραμμα, είναι ιδεολογία εκβαρβαρισμού.»
Πάμε τώρα στη δεύτερη της δήλωση, που δημοσιεύεται στην Athens Voice με την οποία η ΣΤ συνεργάζεται τακτικά και όπου είχε δημοσιευτεί και το άρθρο που οδήγησε στη δίωξή της. Πρόκειται δηλαδή για μια δήλωση πιο «επίσημη» και σε δεύτερο χρόνο, πράγμα που θα σήμαινε ότι θα μπορούσε η ΣΤ να έχει διασταυρώσει κάποια πράγματα. Φευ!
Θα πρέπει να παραδεχτώ φυσικά ότι σε αυτή τη δήλωση η ΣΤ γράφει κάτι με το οποίο συμφωνώ απόλυτα, ότι δηλαδή η υπόθεση έχει μια σοβαρή πλευρά που σχετίζεται με το δικαίωμά της να εκφράζει τη γνώμη της. Μαζί της σε αυτό. Μόνο που δεν είναι αυτή η μοναδική σοβαρή πλευρά της υπόθεσης, πράγμα που το αποδεικνύει και η ίδια, καθώς δεν αρκείται να συνεχίσει με κάτι σαν αυτό που γράφει στον εύλογο επίλογο του κειμένου της, αλλά ασχολείται στη συνέχεια με την ουσία της γνώμης της (παρά το ότι γράφει ότι αυτό δεν είναι το επίδικο θέμα).
Παρεμπιπτόντως, αξίζει να σχολιάσουμε το γεγονός ότι η ιστορικός επιστήμονας ΣΤ ξεμπερδεύει με το ασύγγνωστο λάθος ότι, προκειμένου να στηρίξει τη θέση της, απέδωσε στον Μάρκο Πόλο μια φράση που ποτέ δεν γράφτηκε από τον ίδιο, όχι διατυπώνοντας κάποιο «mea culpa», αλλά προσπερνώντας το ως φαιδρό ή ασήμαντο (τόσο το χειρότερο για την πραγματικότητα).
Έγραψα παραπάνω ότι η ΣΤ θα ήταν πιο πληροφορημένη πλέον. Δυστυχώς για την ίδια κάτι τέτοιο δεν συμβαίνει, αφού εξακολουθεί να μιλά για «ενάγοντα», νομίζοντας ακόμη ότι πρόκειται για μήνυση του Π. Δημητρά και όχι για εισαγγελική δίωξη. Στο μυαλό της μάλιστα ο «ενάγων» είναι μεταξύ άλλων και οκνηρός, διότι τάχα διέτρεξε στα γρήγορα το αρθρίδιό της, αλλά δεν διάβασε το βιβλίο της, στο οποίο, κατά τη ίδια, γράφονται χειρότερα πράγματα από το εν λόγω «αρθρίδιο». Ενδιαφέρουσα υπερασπιστική γραμμή, αν μη τι άλλο.
«[Τ]ο Ισλάμ δεν είναι φυλή ώστε να τίθεται ζήτημα ρατσισμού»: εδώ η ΣΤ αποδεικνύει ότι δεν μπήκε καν στον κόπο να διαβάσει τον νόμο βάσει του οποίου (κακώς κατ’ εμέ, επαναλαμβάνω) διώκεται. Πέρα από το ότι ο περιορισμός του ρατσισμού σε φυλετικές διακρίσεις είναι πιο ξεπερασμένος και από τη φουστανέλα, το άρθρο 1 του νόμου 4285/2014 δεν θέτει ζήτημα ρατσισμού μόνο απέναντι σε «φυλές», αλλά μιλά για [η υπογράμμιση δική μου] «διακρίσεις, µίσος ή βία κατά προσώπου ή οµάδας προσώπων, που προσδιορίζονται µε βάση τη φυλή, το χρώµα, τη θρησκεία, τις γενεαλογικές καταβολές, την εθνική ή εθνοτική καταγωγή, το σεξουαλικό προσανατολισµό, την ταυτότητα φύλου ή την αναπηρία». Ποιος ακριβώς είναι ο οκνηρός, είπαμε; Για να μη μιλήσουμε εδώ για το γεγονός ότι η ΣΤ τα γράφει όλα αυτά σε μια χώρα όπου για δεκαετίες οι μουσουλμάνοι στο θρήσκευμα Έλληνες πολίτες της Θράκης υφίσταντο ρατσισμό, και μάλιστα όχι απλώς κοινωνικό, αλλά θεσμικό.
Το επόμενο σχόλιο της ΣΤ είναι συγκλονιστικό: «οι πολιτικώς ορθοί ― οι οποίοι είναι κάθε άλλο παρά «ορθοί» ― τροφοδοτούν με τον φανατισμό τους ρατσιστικά, ομοφοβικά και κοινωνικά υπερσυντηρητικά αισθήματα και εκδηλώσεις.». Πέρα από το ότι η ΣΤ δείχνει να αγνοεί τι είναι η πολιτική ορθότητα, πράγμα που δυσκολεύομαι να πιστέψω, καθώς θα πρέπει να είναι εξοικειωμένη με τον όρο πριν καν αυτός ακουστεί στην Ελλάδα, πέρα από το ότι διαστρέφει την πραγματικότητα (οι πολιτικώς ορθοί που τροφοδοτούν με το φανατισμό τους το ρατσισμό είναι κοσμοαντίληψη ανάλογη του «οι γυναίκες που ντύνονται προκλητικά τροφοδοτούν την κουλτούρα του βιασμού»), δυσκολεύομαι να δω πώς εφαρμόζεται στη δική της περίπτωση· κάποιοι κακοί πολιτικώς ορθοί της επιτίθενται λόγω του φανατισμού τους και έτσι ενισχύονται τα ρατσιστικά, ομοφοβικά και κοινωνικά υπερσυντηρητικά αισθήματα και εκδηλώσεις; Τίνος; Της ιδίας ή του κοινού της; Εμφορούνταν ήδη από αυτά δηλαδή και με αυτή τη δίωξη απλώς ενισχύονται; Μιλάμε για δυτικό πολιτισμό εδώ, όχι αστεία.
Και η δεύτερη δήλωση της ΣΤ κλείνει με ένα μνημείο παρρησίας και ελεύθερου φρονήματος: «Δεν πρόκειται να υποχωρήσω ― είμαι αυτή που είμαι και πιστεύω αυτά που πιστεύω. Και δεν αναζητώ ούτε οπαδούς, ούτε θαυμαστές ώστε να κάνω συμβιβασμούς.». Δυστυχώς βέβαια για μας, αν κρίνουμε από τις 3000 περίπου κοινοποιήσεις της συγκεκριμένης δήλωσης, και οπαδούς και θαυμαστές έχετε, κα. Τριανταφύλλου. Ευτυχώς, από την άλλη, που δηλώνετε ότι εξακολουθείτε να τα πιστεύετε ανυποχώρητα αυτά που γράφατε στο άρθρο που οδήγησε -κακώς- στη δίωξή σας, γιατί έτσι βεβαιωνόμαστε ότι εκείνες οι μισαλλόδοξες και ανιστόρητες μπούρδες δεν ήταν προϊόν κάποιου στιγμιαίου λάθους ή μιας έντονης συναισθηματικής φόρτισης λόγω των επιθέσεων στο Παρίσι, αλλά σταθερές απόψεις ενός πνευματικού ανθρώπου.
Νομίζω ότι έχει γίνει προφανές ότι έκατσα και ασχολήθηκα τόσο εκτενώς με τις δηλώσεις της Σώτης Τριανταφύλλου μετά τη δίωξη εναντίον της γιατί ακριβώς, πέρα από τη διαφαινόμενη απήχησή τους, το περιεχόμενό τους μας δείχνει με τον καλύτερο τρόπο ότι η ανάγκη σεβασμού και της δικής της ελευθερίας της γνώμης (όσο απεχθής και αν μας είναι αυτή η γνώμη) δεν πρέπει να μας κάνει να παραβλέπουμε καθόλου ούτε το ότι αυτή η γνώμη είναι ρατσιστική και μισαλλόδοξη ούτε το ότι η προχειρότητα, η αντιεπιστημονικότητα και ο ανορθολογισμός από τα οποία ξεχειλίζουν οι δηλώσεις της διωκόμενης απέχουν χιλιόμετρα από τον δυτικό πολιτισμό του οποίου φορέας θέλει να εμφανίζεται η ίδια.
Διότι, όπως ΔΕΝ είπε ο Βολταίρος, έχεις δικαίωμα να λες αυτό που λες, αλλά αφού υπερασπιστώ αυτό το δικαίωμα, έχω κι εγώ δικαίωμα να επισημάνω ότι λες μπούρδες.

Για Λακεδαιμονίους να μιλούμε τώρα!

3457
Να ξεκαθαρίσουμε κάτι. Όταν μιλάμε για ρατσισμό δεν μας νοιάζει ούτε ο αυτοπροσδιορισμός (“Εγώ δεν είμαι ρατσιστής”) ούτε, πολύ περισσότερο, οι προθέσεις του οποιουδήποτε. Συμπεριφορές που επιδιώκουν, διεκδικούν ή επιβάλλουν τον αποκλεισμό ολόκληρων κοινωνικών ομάδων (ή μελών τους) από δραστηριότητες της κοινωνικής ζωής με βάση, ενδεικτικά, το χρώμα δέρματος, την καταγωγή, τη θρησκεία, το φύλο, τις σεξουαλικές προτιμήσεις, είναι ασυζητητί και εξ ορισμού ρατσιστικές. Όσο και να χτυπιούνται οι φορείς τέτοιων συμπεριφορών, όση σχετικοποίηση, εκλογίκευση ή “ρεαλισμό” και αν χρησιμοποιήσουν.
Ούτε αυτή η λανθάνουσα παραδοχή της ιδεολογικής τους ήττας, που κρύβεται στην άρνηση της ιδιότητας του ρατσιστή μας ενδιαφέρει (ακόμη κι ο Κασιδιάρης είχε πει σε τηλεοπτικό παράθυρο το 2012 ότι δεν είναι ρατσιστής, αλλά “φυλετιστής”, μπας και τον σώσει η μετάφραση της λέξης)· στην πραγματικότητα, η κινηματική, πολιτική και εκπαιδευτική κατάκτηση ότι ο ρατσισμός είναι κάτι αυτοτελώς κακό, χωρίς αστερίσκους και υποσημειώσεις, τους αναγκάζει απλώς να τον βάζουν διαρκώς στην καθημερινή ζωή από το παράθυρο. Είναι σαν να λένε: “θα προχωράμε διαρκώς σε ρατσιστικές πράξεις αρνούμενοι επίμονα και απερίφραστα το ρατσισμό τους, γιατί εμάς δεν μας ενδιαφέρει, όπως εσάς, πώς χαρακτηρίζονται· μας ενδιαφέρει μόνο να πραγματοποιούνται, έτσι ώστε να κυριαρχήσει εκ των πραγμάτων η δική μας αντίληψη”.
Συζητήσεις λοιπόν σε επίπεδο ορολογίας, είτε με τους παραπάνω είτε με “μετριοπαθείς” και “ουδέτερους” που θέλουν τάχα να ακούσουν και την άλλη πλευρά, είναι άσκοπες, άκαιρες και κυρίως αντιπαραγωγικές. Όταν, απολύτως αναρμόδια, σύλλογοι γονέων και κηδεμόνων δημοτικών σχολείων (ήδη σε Ωραιόκαστρο Θεσ/νίκης, Φιλιππιάδα Πρέβεζας, Αλεξάνδρεια Ημαθίας) “απαιτούν” ή “αποφασίζουν” να μη χρησιμοποιηθεί το σχολικό κτίριο όπου φοιτούν τα παιδιά τους για απογευματινά μαθήματα προσφυγόπουλων (γιατί στις συγκεκριμένες περιπτώσεις περί αυτού και μόνο πρόκειται δυστυχώς, και όχι για εγγραφή στο σχολείο και για -σταδιακή έστω- ένταξή τους στο πρωινό ωρολόγιο πρόγραμμα), το μόνο -ή τέλος πάντων το κύριο και πιο άμεσο- που πρέπει να μας απασχολεί είναι το να μην περάσει το δικό τους.
Η άποψη που έχουν οι ίδιοι για το τι συνιστά ρατσισμό ή το ποια είναι τα πραγματικά ή προσχηματικά κίνητρά τους, ακόμη και η αναγκαία προσπάθεια ώστε να μεταστραφεί η στάση τους, είναι θέματα που πρέπει να μας απασχολήσουν, πρακτικά και θεωρητικά, αλλά σε δεύτερο και τρίτο χρόνο. Αυτό που προέχει είναι τα προσφυγάκια να ξεκινήσουν να φοιτούν στο κοντινότερο σε αυτά σχολείο, είτε πρόκειται για σχολείο του οποίου ο σύλλογος γονέων και κηδεμόνων έχει “αποφασίσει” να μην τα δεχτεί είτε πρόκειται για οποιοδήποτε άλλο σχολείο της περιοχής είχε αρχικά επιλεγεί από το αρμόδιο υπουργείο (σε κάποια από τα σχολεία οι αποφάσεις των συλλόγων πάρθηκαν χωρίς να έχει υπάρξει καν τέτοια επιλογή).
Στην πρώτη περίπτωση θα έχει πολύ ενδιαφέρον να δούμε πόσο σοβαρά παίρνουν τις απειλές τους οι εν λόγω σύλλογοι και πόσο σοβαρά παίρνει η υπόλοιπη κοινωνία (δεν θα πω “το κράτος” σκέτο) τις διακηρύξεις περί δικαιωμάτων και αντιρατσιστικής εκπαίδευσης. Προσπαθώ να φανταστώ τη γελοιότητα της κατάληψης ενός σχολικού κτιρίου από γονείς για να μην κάνουν εκεί μάθημα παιδιά πρόσφυγες ή πλήθη γονιών να γιουχάρουν παιδάκια που προσέρχονται στο σχολείο. Δυσκολεύομαι. Και δυσκολεύομαι ακόμη περισσότερο να φανταστώ ότι μπροστά σε αυτό το απίθανο ενδεχόμενο είναι προτιμότερο η πλευρά που στέκεται απέναντι στις ρατσιστικές διακρίσεις να υποχωρήσει. Αυτό που δεν δυσκολεύομαι καθόλου να φανταστώ όμως είναι η άτακτη οπισθοχώρηση των ρατσιστών μπροστά σε εισαγγελική παρέμβαση (το είδαμε ήδη στο Ωραιόκαστρο) και μπροστά στην παγκόσμια κατακραυγή (ναι, ακόμη και στην αυτοαναφορική και μικροαστική ελληνική επαρχία θα έπαιζε αυτό κάποιο ρόλο).
Η δεύτερη περίπτωση είναι ακόμη πιο ενδιαφέρουσα. Αν η απάντηση στους ντόπιους ναζί και ρατσιστές που έλεγαν “αν θέλετε τους πρόσφυγες/μετανάστες στην Ελλάδα, να τους πάρετε σπίτι σας” ήταν ότι πολλοί και πολλές τους πήραν όντως σπίτι τους, τότε η απάντηση σε όσους και όσες δεν θέλουν πρόσφυγες στα “δικά” τους σχολεία δεν μπορεί παρά να είναι ανοιχτές αίθουσες και φιλόξενο περιβάλλον σε άλλα σχολεία. Κι άσε τους άλλους να πνίγονται μέσα στην απομόνωση και το φαρμάκι τους. Μπορούμε και χωρίς αυτούς.
Εξάλλου, δεν έχει μόνο Ωραιόκαστρα και Φιλιππιάδες και Αλεξάνδρειες η χώρα. Οι υπόλοιποι -πλην Λακεδαιμονίων, κι ας μη νιώθεται καθόλου η στάση τους- έχουμε ιστορική ευθύνη, όσο βαρύγδουπο κι αν ακούγεται αυτό, να φερθούμε σε αυτά τα παιδιά και στους γονείς τους όπως δεν φέρθηκαν στους μαύρους οι αμερικανικές πολιτείες του Νότου, στους τουρκόσπορους παππούδες μας οι ντόπιοι, στους Εβραίους οι Γερμανοί και οι άλλοι Ευρωπαίοι πριν, κατά και μετά το Ολοκαύτωμα.

Στα Άθυρα σπείρατε, αλλά δεν θα θερίσετε!

Σήμερα στο προσφυγοχώρι του παππού μου και του πατέρα μου όργωσαν τη γη και έσπειραν μίσος, ρατσισμό και σκατοψυχιά. Κάτοικοι των Αθύρων Πέλλας, του παλιού Μπόζετς, απόγονοι προσφύγων από τη Θράκη, όργωσαν με τα τρακτέρ τους έναν παλιό αεροδιάδρομο του στρατού κοντά στο χωριό τους για να μη δημιουργηθεί εκεί κέντρο μετεγκατάστασης προσφύγων, όπως είχε εξαγγελθεί την προηγούμενη ημέρα από τον δήμαρχο Πέλλας.

Συγχωριανοί του παππού μου και κοντοχωριανοί μου που «πήρατε την κατάσταση στα χέρια σας», είστε ξεφτίλες. Δεν σας σώζει καμιά δικαιολογία περί υγιεινής, ασφάλειας, εγκληματικότητας, ούτε βέβαια η ψευτοευαισθησία σας για τις δύσκολες συνθήκες στις οποίες θα ζουν οι πρόσφυγες. Διαβάζω τα σχόλιά σας και είναι σαν να διαβάζω ό,τι έγραφαν οι φυλλάδες των ντόπιων, όταν οι παππούδες και οι προπαππούδες μας ήρθαν εδώ. Και έχετε το θράσος να λέτε ότι δεν είναι το ίδιο. Πώς μπορείτε και ζείτε με τόσο φόβο και δηλητήριο μέσα σας;

Μείνετε λοιπόν αγκαλιά με τα τρακτέρ και τη μικρόψυχη μιζέρια σας. Από σήμερα μετατρέψατε το άσημο χωριουδάκι σας σε «ένα χωριό προσφύγων που δεν ήθελε κοντά του πρόσφυγες». Κρίμα μόνο για τους συγχωριανούς σας που δεν είναι σαν τα μούτρα σας. Ελπίζω και εύχομαι να σας μετατρέψουν σύντομα σε ακίνδυνη και περιθωριοποιημένη μειοψηφία. Από την πλευρά μου κάνω και θα κάνω ό,τι μπορώ για να συμβεί αυτό.

ΥΓ.1. «Οι Πρόσφυγες ξεριζώθηκαν από τον τόπο τους με τη βία (1922) ή έπειτα από την υπογραφή της Σύμβασης περί ανταλλαγής των ελληνικών και τουρκικών πληθυσμών (1923), της Συνθήκης της Λωζάνης. […] Τότε, φορτωμένοι τον τρόμο, τον πόνο και την απελπισία, οι Πρόσφυγες, ήρθαν εδώ, στο «Μπόζετς».»

ΥΓ.2. «Τα πρώτα χρόνια στα Άθυρα οι πρόσφυγες αντιμετώπιζαν πολλά προβλήματα. Το βασικότερο ήταν η ελονοσία, η οπoία στοίχισε σε ανθρώπινες ζωές. Στο πρόβλημα της ελονοσίας σημαντική βοήθεια πρόσφερε αφιλοκερδώς ο Αθυραίος την καταγωγή ιατρός Παναγιώτης Τσακλόγλου.» (Πέτρου Δ. Θεοχαρίδη «ΑΘΥΡΑ  ΚΑΙ ΑΘΥΡΙΩΤΕΣ«- ΔΡΑΜΑΤΑ ΚΑΙΘΑΜΑΤΑ ΣΤΟΝ 20ο ΑΙΩΝΑ, 2002)

ΥΓ.3. «Από τους απόδημους Αθυριώτες, τους Αθυριώτες που ζουν έξω από τα Άθυρα, πολλοί ζουν και προκόβουν στη Θεσσαλονίκη και σε άλλα μέρη της πατρίδας μας, ενώ κάμποσοι μισεύουν στο εξωτερικό (Αυστραλία, Αμερική, Γερμανία, Βραζιλία)«

ΥΓ.4. Ο Σραόσα είχε δίκιο όταν έγραψε λίγο πριν στο Facebook: «Ας μη μένουμε στους φασίστες που καίνε και οργώνουν για να μη φιλοξενηθούν πρόσφυγες», αλλά όφειλα αυτό το κείμενο στον παππού μου που ήρθε στο Μπόζετς 6 χρονών, πρόσφυγας από το Μπουγιούκ-Τσεκμετζέ, τα βυζαντινά Άθυρα.

Το μαύρο τραγούδι της Ευρώπης

Χτες βράδυ τελείωσα το πρώτο βιβλίο της νουάρ τριλογίας του Ζαν-Κλωντ Ιζζό για τη Μασσαλία, «Το μαύρο τραγούδι της Μασσαλίας», σε μετάφραση Ριχάρδου Σωμερίτη (εκδόσεις Πόλις, 1999). Στο τέλος του βιβλίου υπάρχει ένα επίμετρο του μεταφραστή που κλείνει με τα εξής εντυπωσιακά προφητικά λόγια που συνοψίζουν 16 χρόνια πριν τις προκλήσεις της σημερινής εξάπλωσης της ξενοφοβίας και του φασισμού:

Διαβάζοντας τα βιβλία του Ιζζό, κυρίως τα τρία πρώτα, της σειράς «νουάρ», σκεφτόμουνα πόσο επίκαιρα είναι και για μας, παρά τις διαφορετικές ως ένα σημείο καταστάσεις που ζούμε. Πώς μπορούμε να να οργανωθούμε, ηθικά και πρακτικά, για να παραμείνουμε άνθρωποι, για να μην μας οδηγήσουν στο μίσος, στη βία, στο να χειροκροτούμε τα βάρβαρα ανθρωπομαζώματα μεταναστών και τους υποψήφιους (και όχι μόνο) δολοφόνους που «παίρνουν το νόμο στα χέρια τους»;

Τα όσα περιγράφει ο Ιζζό, με απελπισία αλλά και με κάποια πίστη στον άνθρωπο, είναι αυτά που δεν έχουμε ζήσει αλλά που είναι πολύ πιθανό ότι θα ζήσουμε. Τα όσα λένε οι εγκληματίες-φασίστες που μας παρουσιάζει, τα διαβάζουμε ήδη σε επώνυμες στήλες εφημερίδων και τα ακούμε σε τηλεοράσεις και ραδιόφωνα. Και το περιθώριο που μας ιστορεί, νάτο, κάτω από τα μάτια μας δημιουργείται κι εδώ, συχνά με τη συμπαράσταση (ανώνυμη) κυκλωμάτων μαύρου χρήματος και μαύρης πολιτικής.

Φοιτητική χριστιανική οργάνωση καταλογίζει μονομέρεια στο Ευαγγέλιο!

μονομέρεια

Την Κυριακή 14/2 διοργανώνεται από τη Μητρόπολη Θεσσαλονίκης, από ορθόδοξα χριστιανικά σωματεία και από την Πανελλήνια Ένωση Θεολόγων (ΠΕΘ), μια εκδήλωση στο Βελλίδειο Συνεδριακό Κέντρο με τίτλο «Μένουμε Έλληνες και Ορθόδοξοι». Στην εκδήλωση θα μιλήσουν ο επίτιμος αρχηγός ΓΕΣ, Φράγκος Φραγκούλης, για την «προϊούσα ισλαμοποίηση Ελλάδος & Ευρώπης (προσφυγικό, μεταναστευτικό, δημογραφικό)», ένας αρχιμανδρίτης για τη δημιουργία τμήματος ισλαμικών σπουδών στη Θεολογική Σχολή του ΑΠΘ,  και  ο πρόεδρος της ΠΕΘ για την επικείμενη υποτίθεται μετάλλαξη του μαθήματος των θρησκευτικών. Ωραία πράματα, αγγελικά και αγαπησιάρικα.

Πληροφορήθηκα για την εκδήλωση από αφίσες σαν κι αυτή που βλέπετε στην εικόνα και οι οποίες έχουν αναρτηθεί μεταξύ άλλων και στα λεωφορεία του ΟΑΣΘ, αλλά και από τη σχετική ανάρτηση στην ιστοσελίδα της Χριστιανικής Φοιτητικής Δράσης, φοιτητικού τομέα του συλλόγου ορθοδόξου ιεραποστολικής δράσεως «Μέγας Βασίλειος». Η ανάρτηση αυτή λοιπόν ξεκινά με τις εξής χριστιανικές φράσεις:

Ὅταν τά κύματα τῶν μεταναστῶν ἀπειλοῦν νά μετατρέψουν τήν Εὐρώπη

σέ μιά ἀπέραντη κόλαση ἰσλαμικῆς τρομοκρατίας,

Αποφάσισα λοιπόν να στείλω ένα νηφάλιο σχόλιο στην εν λόγω ανάρτηση και να παίξω μπάλα στο γήπεδο των συντακτών της. Διάλεξα ένα απολύτως σχετικό απόσπασμα από το κατά Ματθαίον Ευαγγέλιο, το οποίο μάλιστα το πήρα από την ίδια ιστοσελίδα και το έστειλα χωρίς καμιά δική μου προσθήκη. Το απόσπασμα είναι το εξής:

Ευαγγέλιο Κυριακής: Ματθ. κε’ 31-46

31 Ὃταν δὲ ἔλθῃ ὁ υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου ἐν τῇ δόξῃ αὐτοῦ καὶ πάντες οἱ ἅγιοι ἄγγελοι μετ᾿ αὐτοῦ, τότε καθίσει ἐπὶ θρόνου δόξης αὐτοῦ, 32 καὶ συναχθήσεται ἔμπροσθεν αὐτοῦ πάντα τὰ ἔθνη, καὶ ἀφοριεῖ αὐτοὺς ἀπ᾿ ἀλλήλων ὥσπερ ὁ ποιμὴν ἀφορίζει τὰ πρόβατα ἀπὸ τῶν ἐρίφων, 33 καὶ στήσει τὰ μὲν πρόβατα ἐκ δεξιῶν αὐτοῦ, τὰ δὲ ἐρίφια ἐξ εὐωνύμων. 34 τότε ἐρεῖ ὁ βασιλεὺς τοῖς ἐκ δεξιῶν αὐτοῦ· δεῦτε οἱ εὐλογημένοι τοῦ πατρός μου, κληρονομήσατε τὴν ἡτοιμασμένην ὑμῖν βασιλείαν ἀπὸ καταβολῆς κόσμου. 35 ἐπείνασα γάρ, καὶ ἐδώκατέ μοι φαγεῖν, ἐδίψησα, καὶ ἐποτίσατέ με, ξένος ἤμην, καὶ συνηγάγετέ με, 36 γυμνός, καὶ περιεβάλετέ με, ἠσθένησα, καὶ ἐπεσκέψασθέ με, ἐν φυλακῇ ἤμην, καὶ ἤλθετε πρός με. 37 τότε ἀποκριθήσονται αὐτῷ οἱ δίκαιοι λέγοντες· κύριε, πότε σε εἴδομεν πεινῶντα καὶ ἐθρέψαμεν, ἢ διψῶντα καὶ ἐποτίσαμεν; 38 πότε δέ σε εἴδομεν ξένον καὶ συνηγάγομεν, ἢ γυμνὸν καὶ περιεβάλομεν; 39 πότε δέ σε εἴδομεν ἀσθενῆ ἢ ἐν φυλακῇ, καὶ ἤλθομεν πρός σε; 40 καὶ ἀποκριθεὶς ὁ βασιλεὺς ἐρεῖ αὐτοῖς· ἀμὴν λέγω ὑμῖν, ἐφ᾿ ὅσον ἐποιήσατε ἑνὶ τούτων τῶν ἀδελφῶν μου τῶν ἐλαχίστων, ἐμοὶ ἐποιήσατε. 41 τότε ἐρεῖ καὶ τοῖς ἐξ εὐωνύμων· πορεύεσθε ἀπ᾿ ἐμοῦ οἱ κατηραμένοι εἰς τὸ πῦρ τὸ αἰώνιον τὸ ἡτοιμασμένον τῷ διαβόλῳ καὶ τοῖς ἀγγέλοις αὐτοῦ. 42 ἐπείνασα γάρ, καὶ οὐκ ἐδώκατέ μοι φαγεῖν, ἐδίψησα, καὶ οὐκ ἐποτίσατέ με, 43 ξένος ἤμην, καὶ οὐ συνηγάγετέ με, γυμνός, καὶ οὐ περιεβάλετέ με, ἀσθενὴς καὶ ἐν φυλακῇ, καὶ οὐκ ἐπεσκέψασθέ με. 44 τότε ἀποκριθήσονται αὐτῷ καὶ αὐτοὶ λέγοντες· κύριε, πότε σε εἴδομεν πεινῶντα ἢ διψῶντα ἢ ξένον ἢ γυμνὸν ἢ ἀσθενῆ ἢ ἐν φυλακῇ, καὶ οὐ διηκονήσαμέν σοι; 45 τότε ἀποκριθήσεται αὐτοῖς λέγων· ἀμὴν λέγω ὑμῖν, ἐφ᾿ ὅσον οὐκ ἐποιήσατε ἑνὶ τούτων τῶν ἐλαχίστων, οὐδὲ ἐμοὶ ἐποιήσατε. 46 καὶ ἀπελεύσονται οὗτοι εἰς κόλασιν αἰώνιον, οἱ δὲ δίκαιοι εἰς ζωὴν αἰώνιον.

και σύμφωνα με την απόδοση που βρίσκουμε στην ίδια ανάρτηση λέει πάνω-κάτω:

Ο Θεάνθρωπος Κύριος έρχεται μέσα στη θεϊκή του δόξα για να κρίνει την ανθρωπότητα. Τον συνοδεύουν οι αμέτρητες στρατιές των αγίων αγγέλων. Μπροστά στον ένδοξο θεϊκό του θρόνο έχουν συγκεντρωθεί όλοι οι άνθρωποι όλων των αιώνων. Κι ο μέγας Κριτής χωρίζει τους ανθρώπους, όπως ο βοσκός χωρίζει τα πρόβατα από τα γίδια. Στα δεξιά του βάζει τους δίκαιους και στα αριστερά του τους αμετανόητους αμαρτωλούς. Εκείνη τη φοβερή ώρα ακούγεται η θεϊκή φωνή του ουρανίου Κριτού προς τους δικαίους: Ελάτε, οι ευλογημένοι του Πατρός μου, να κληρονομήσετε τη Βασιλεία που είναι ετοιμασμένη για εσάς από τότε που δημιουργήθηκε ο κόσμος. Διότι πείνασα και μου δώσατε τροφή, δίψασα και μου δώσατε νερό, ήμουν ξένος και με φιλοξενήσατε, γυμνός και με ντύσατε, άρρωστος και με επισκεφθήκατε, φυλακισμένος και ήλθατε να με παρηγορήσετε. Και οι δίκαιοι με έκπληξη και απορία θα πουν: Κύριε, πότε Σε είδαμε πεινασμένο, διψασμένο, ξενιτεμένο, γυμνό, άρρωστο, φυλακισμένο και Σου δείξαμε αγάπη; Και θα αποκριθεί ο Κριτής: Εφόσον το κάνατε στους άσημους αδελφούς μου, είναι σαν να το κάνατε σε μένα. Ελάτε λοιπόν στη Βασιλεία μου.

Κατόπιν ο Κύριος θα στρέψει το βλέμμα Του αριστερά στους αμετανόητους αμαρτωλούς και θα τους πει: Φύγετε από κοντά μου στο πυρ το αιώνιο, που έχει ετοιμαστεί για τον διάβολο και τους δαίμονες. Διότι επείνασα, και δεν μου δώσατε τροφή, δίψασα, και δεν μου δώσατε νερό, ήμουν ξένος, και δεν με φιλοξενήσατε, γυμνός και δεν με ντύσατε, άρρωστος, και δεν με επισκεφθήκατε, φυλακισμένος, και δεν ήλθατε να με παρηγορήσετε. Τότε αυτοί θα Του αποκριθούν: Πότε Σε είδα, Κύριε, πεινασμένο, διψασμένο, ξενιτεμένο, γυμνό, άρρωστο, φυλακισμένο και δεν Σε υπηρετήσαμε; Και ο Κριτής θα τους απαντήσει: Καθετί που δεν κάνατε στους άσημους αδελφούς μου, ούτε σε μένα το κάνατε. Τότε θα φύγουν αυτοί στην αιώνια κόλαση.

Δυστυχώς, το σχόλιό μου έπρεπε να περάσει από έγκριση, δεν ανησύχησα όμως, αφού ήμουν σίγουρος ότι κανένα μέλος μιας οργάνωσης που ονομάζεται Χριστιανική Φοιτητική Δράση δεν θα λογόκρινε μια ευαγγελική περικοπή. Έπεσα έξω όμως. Πολύ. Πριν λίγο ήρθε στο ηλεκτρονικό μου ταχυδρομείο η εξής απορριπτική απάντηση:

Χαίρετε! Θα θέλαμε να σας ενημερώσουμε ότι δεν κατέστη δυνατό να δημοσιεύσουμε το σχόλιό σας στο site μας λόγω μονομέρειας και μη προσφοράς στη συζήτηση που θέλουμε να δημιουργηθεί. Ευχαριστούμε για την κατανόηση!

Ακόμη γελάω.

ΥΓ. Πάνω αριστερά στην εικόνα μπορείτε να δείτε τον αριθμό των επισκεπτών της ανάρτησης για την εκδήλωση στο Βελλίδειο ως την ώρα που άρχιζα να γράφω αυτές τις γραμμές. ΔΕΝ πρόκειται για photoshop.

Update: Μετά το αρχικό απορριπτικό μήνυμα και πριν γράψω την παρούσα ανάρτηση, τους είχα γράψει το εξής, συνεχίζοντας να προσπαθώ να μιλήσω στη γλώσσα τους:

Μάλιστα. Από πότε ο Θεόπνευστος Λόγος του Ευαγγελίου -απόλυτα σχετικος με τη συζήτηση που ανοίγετε- χαρακτηρίζεται από μονομέρεια και απο έλλειψη προσφοράς στη συγκεκριμένη συζήτηση;

Εννοείται ότι η απάντησή σας θα δημοσιοποιηθεί ευρέως ως μνημείο υποκρισίας.
Σήμερα το πρωί έλαβα νέο μήνυμα που υποτίθεται ότι προσπαθεί να τα μπαλώσει, αλλά καταφέρνει αυτό που συνήθως συμβαίνει σε ανάλογες περιπτώσεις· τα κάνει χειρότερα:

Είναι αυτονόητο ότι παράθεση του Θεόπνευστου Λόγου χωρίς κάποια σύνδεση και επεξήγηση για τους αναγνώστες μας δεν συνεισφέρει στη συζήτηση που θέλουμε να δημιουργηθεί. Η αντιγραφή κομματιών του ευαγγελίου χωρίς να μας εξηγείτε γιατί το χρησιμοποιείτε δεν είναι πάντα ωφέλιμη και νομίζω σε αυτό συμφωνούμε. Σας καλούμε στην ίδια την περικοπή να μας εξηγήσετε με μια φράση τι θέλετε να πείτε και τότε προφανώς το σχόλιό σας θα δημοσιευθεί!

Υγ. Η Χριστιανική Φοιτητική Δράση έχει αποδείξει την αγάπη της για τους πρόσφυγες με την πρόσφατη προσπάθεια «Ο Χριστός Πρόσφυγας»  . Δεν σας κάνουμε διαφήμιση του έργου μας αλλά προσπαθούμε να σας κάνουμε κοινωνούς των ιδεών μας. Πιστεύουμε στην στήριξη των προσφύγων όπως μας διδάσκει το ευαγγέλιο της Κρίσεως, πιστεύουμε όμως και στην στήριξη ενός ταλαιπωρημένου και φοβισμένου λαού σαν τους Έλληνες.
Ευχαριστούμε για την κατανόηση!
Απάντησα το παρακάτω:

Το υστερόγραφό σας δείχνει ότι καταλάβατε πολύ καλά το λόγο που σας απέστειλα ως σχόλιο τη συγκεκριμένη περικοπή ακόμη και χωρίς δικές μου προσθήκες. Καλό θα ήταν λοιπόν να μην υποτιμάτε τη νοημοσύνη των αναγνωστών σας, οι οποίοι ειμαι σίγουρος ότι όπως κι εσείς θα μπορούσαν να κάνουν τη σύνδεση της ασχολίαστης περικοπής με τη συζήτηση που ανοίγετε.

Οσο για την ουσία, οποιαδήποτε κίνηση αγάπης προς τους πρόσφυγες ακυρώνεται από τη στιγμή που μιλάτε για αυτούς με τον τρόπο που το κάνετε στην αρχή της ανάρτησής σας. Λέτε για στήριξη ενός ταλαιπωρημένου και φοβισμένου λαού, των Ελλήνων -έχετε ιδέα πόσο ενισχύει τους φόβους τους και πόσο μίσος και εχθρότητα απέναντι σε κάποιους άλλους ταλαιπωρημένους και φοβισμένους μπορεί να γεννήσει η συγκεκριμένη αφίσα που βρίσκεται -μεταξύ άλλων- στα λεωφορεία του ΟΑΣΘ;