Ο Δισκόκοσμος απέκτησε ένα νέο ασΤέρι

discworlddeathsh1

Κανονικά δεν δένομαι συναισθηματικά με τους συγγραφείς ως πρόσωπα. Πιστεύω ότι το πιο σημαντικό είναι το έργο τους, όχι οι ίδιοι. Όταν όμως πεθαίνει ένας άνθρωπος του οποίου έχεις διαβάσει πάνω από 40 βιβλία που σε έκαναν όλα να γελάσεις, να ενθουσιαστείς, να προβληματιστείς, να συγκινηθείς, να κλάψεις, να νιώσεις τέλος πάντων όσα νιώθει κανείς όταν διαβάζει ένα καλό βιβλίο, τότε έρχεται ένα αυθόρμητο «όχι ρε γαμώτο» και σκέφτεσαι πώς αυτό το μαγικό μυαλό, που είχε ήδη χτυπηθεί από το Αλτζχάιμερ, δεν υπάρχει πια…

Ο Τέρι Πράτσετ ήταν, μαζί με τον Ντάγκλας Άνταμς, ο συγγραφέας που έπεισε εκατομμύρια αναγνώστες σε όλο τον κόσμο ότι το χιούμορ και το γέλιο δεν είναι ασύμβατα με τη σπουδαία λογοτεχνία. Αφού δεν μπορούμε πια να περιμένουμε άλλα βιβλία του, δεν έχουμε τίποτα άλλο να κάνουμε από το να διαβάσουμε όσα δεν έχουμε διαβάσει ακόμη και να ξαναδιαβάσουμε (ξανά και ξανά) αυτά που υπήρξαν τόσο καλοί μας σύντροφοι εδώ και χρόνια. Α, και να τον μαθαίνουμε στους γύρω μας που δεν ξέρουν τι χάνουν.

ΥΓ. Στο λινκ θα βρείτε ό,τι έχει γραφτεί σε αυτό το μπλογκ με αφορμή τον Τέρι Πράτσετ και τα βιβλία του (βιβλιοκριτικές, αποσπάσματα, μεταφράσεις ή απλώς σχόλια): https://gazakas.wordpress.com/tag/pratchett/ (από κάτω προς τα πάνω)

Terry Pratchett, Andrew M. Butler

More about Terry Pratchett

(κλικ στο εξώφυλλο)

Αν αναρωτιόσασταν (λέμε τώρα) πώς θυμάμαι όλα αυτά τα πράγματα για τα βιβλία του Πράτσετ που έχω σχολιάσει ως τώρα στο βιβλιοφιλικό μου project, η απάντηση βρίσκεται (μαζί με το google φυσικά) σε αυτό το βιβλιαράκι. Ο συγγραφέας του ούτε λίγο ούτε πολύ έχει διαβάσει ό,τι έχει γράψει (μέχρι το 2000) ο διοπτροφόρος Άγγλος με τα άσπρα γένια και τα παλιομοδίτικα καπέλα και το παρουσιάζει ευσύνοπτα μαζί με πολύ εύστοχα σχόλια και τη δική του σύντομη κριτική. Παρότι δεν συμφωνώ με τις προτιμήσεις του -συμπαθώ περισσότερο από αυτόν τους μάγους του Αθέατου Πανεπιστημίου και τον Ανεμοβρόχη- όσα γράφει είναι πολύτιμα για να μη χαθεί κανείς στο πολυσύμπαν του Τέρι: ποιος, πού, πότε (και πότε ξανά), είναι μερικά μόνο από τα ερωτήματα που απαντιούνται επαρκέστατα στις σελίδες του μικρού αυτού τόμου. Αν διαβάζετε ή αν σκοπεύετε να διαβάσετε Πράτσετ και προτιμάτε να μη μπλέκετε το ίντερνετ και στις αναγνώσεις σας, είναι ό,τι πρέπει για σας -διαφορετικά, το διαδίκτυο θα σας καλύψει.

ΥΓ. Κάπου εδώ διακόπτεται προσωρινά η Πρατσετιάδα και θα συνεχιστεί μετά από πολλά-πολλά βιβλία 😉

Maskerade (Discworld, Book 18), Terry Pratchett

More about Maskerade

(κλικ στο εξώφυλλο)

Με το Maskerade ο Πράτσετ επιστρέφει στην Ankh-Morpork, αλλά και στις μάγισσες. Αυτή τη φορά στόχος της σάτιράς του γίνεται η όπερα και τα μιούζικαλ, καθώς και οι προλήψεις που έχουν σχέση με τη θεατρική και λυρική σκηνή. Όλα αυτά μέσα από μια ακόμη ιστορία μυστηρίου, αφού στην Όπερα της πόλης οι δολοφονίες γίνονται η μια μετά την άλλη.

Μια ευτραφής ασκούμενη μάγισσα με διπλή προσωπικότητα πηγαίνει στην πόλη για να γίνει τραγουδίστρια της όπερας. Έχει φωνάρα, αλλά η ύπαρξη μιας πολύ ομορφότερης λιγότερο προικισμένης φωνητικά τραγουδίστριας, οδηγεί στο αφηγηματικά αυτονόητο μοτίβο του playback (η μία είναι στη σκηνή, ενώ η άλλη τραγουδάει από πίσω). Φυσικά δεν λείπει το Φάντασμα (της Όπερας) που υποδεικνύει με σημειώματα την καλλιτεχνική ανέλιξη της δεύτερης, ενώ ταυτόχρονα φαίνεται να διαπράττει τυχαίους φόνους που σκηνοθετούνται ως ατυχήματα, και μέσα σε όλα αυτά υπάρχει το κλασικό στοιχείο της επικείμενης χρεοκοπίας από κακοδιαχείριση.

Το βιβλίο δεν απευθύνεται μόνο σε μυημένους της Όπερας (αν και αυτοί ίσως καταλάβουν καλύτερα κάποια από τα αστεία) γιατί, όπως έγραφα και στην προηγούμενη ανάρτηση, ο Πράτσετ σατιρίζει την εικόνα που έχει ο περισσότερος κόσμος για την όπερα και όχι την ουσία της. Πέρα από την ίδια την πλοκή που είναι μια πιο «ρεαλιστική» εκδοχή του Φαντάσματος της Όπερας του Andrew Lloyd Webber, έχουμε αναφορές και σε άλλα διάσημα έργα του ιδίου, αλλά και των πιο γνωστών εκπροσώπων της όπερας του 18ου και 19ου αιώνα (Μότσαρτ, Βάγκνερ, Βέρντι, Ροσίνι κτλ.), ενώ δε λείπει και ένας χαρακτήρας που θυμίζει έντονα τον αιώνιο ανταγωνιστή του Μότσαρτ, το Σαλιέρι, όπως μας τον γνώρισε η ταινία Amadeus.

Βρίσκουμε ακόμη έναν τραγουδιστή της όπερας που αλλάζει το όνομά του προς το ιταλικότερο για να του δώσει κύρος, τον Χάρο να προσπαθεί να πείσει έναν κύκνο να τραγουδήσει ώστε να του πάρει επιτέλους την ψυχή, τον Χάρο πάλι να παίζει στο πόκερ την ψυχή μιας αγελάδας και ενός μωρού, την εμφάνιση των κινητών τυπογραφικών στοιχείων στο Δισκόκοσμο, την διεκδίκηση διαφυγόντων κερδών από τις πωλήσεις ενός βιβλίου μαγειρικής και έναν γάτο που πάει στην όπερα μεταμορφωμένος σε άνθρωπο… Και πάλι χαμόζνα!

Μερικά απολαυστικά αποσπάσματα για μεζεδάκι:

Η Nanny Ogg ένιωσε αμήχανα και μόνο που σκεφτόταν κάτι τέτοιο, και αυτό ήταν ασυνήθιστο αφού η αμηχανία ήταν τόσο φυσιολογική για τη Nanny όσο είναι ο αλτρουισμός για μια γάτα.

Οι άλλοι πάσχιζαν να την πείσουν ότι η ομορφιά είναι κάτι το επιδερμικό, λες και υπήρξε ποτέ άντρας που ερωτεύτηκε ένα ελκυστικό ζευγάρι νεφρά.

Αφού γνώριζες για κάποιο διάστημα την Κριστίν ένιωθες την ακαταμάχητη επιθυμία να κοιτάξεις μέσα στο αυτί της και να δεις αν φαινόταν το φως της ημέρας να έρχεται από το άλλο.

Η Nanny μπορούσε να κάνει ένα άγαλμα να κλάψει στον ώμο της και να της πει τι πραγματικά ένιωθε για τα περιστέρια.

Interesting Times (Discworld, Book 17 ), Terry Pratchett

More about Interesting Times

(κλικ στο εξώφυλλο)

Όσες και όσοι παρακολουθούν τις αναρτήσεις αυτού του ιστολογίου για τον Δισκόκοσμο, γνωρίζουν ήδη ότι ο Terry Pratchett χρησιμοποιεί αυτόν τον κόσμο για να παρωδήσει τον δικό μας και για να σατιρίσει τις στερεοτυπικές αντιλήψεις μας για ιδέες, λαούς, ηπείρους, επιστήμες κοκ. Το έβδομο βιβλίο της σειράς (Pyramids) ήταν αφιερωμένο στην αρχαία Αίγυπτο (και δευτερευόντως στην αρχαία Ελλάδα) και την εικόνα που έχουμε γι’ αυτήν, ενώ αυτό εδώ το βιβλίο με τον ενδιαφέροντα τίτλο ασχολείται κυρίως με την αυτοκρατορική-προεπαναστατική Κίνα (και με τη Θεωρία του Χάους, της οποίας το κλασικότερο παράδειγμα βρίσκει εδώ μια πολύ κυριολεκτική εφαρμογη). Επιπλέον, συναντάμε μια (πολύ) γερασμένη εκδοχή της τυπικής επτάδας ηρώων που ξεκινούν ως τυχοδιώκτες και καταλήγουν να υπηρετούν έναν ευγενέστερο σκοπό (Επτά Σαμουράι, Magnificent Seven).

Κάτι που πρέπει να γίνει σαφές είναι ότι, όπως πάντα, ο Πράτσετ δεν σατιρίζει τόσο την ίδια την Κίνα (Αχαταία Αυτοκρατορία στον Δισκόκοσμο) και την ιστορία της, όσο την εικόνα που έχουμε σχηματίσει γι’ αυτήν στον Δυτικό κόσμο, μέσα από φήμες, μύθους, ταινίες, λογοτεχνικά έργα, στερεότυπα και προκαταλήψεις. Αυτό είναι εμφανές ήδη από τον τίτλο του βιβλίου (Interesting Times = Ενδιαφέροντες Καιροί) που υποτίθεται ότι αποτελεί τμήμα μιας παραδοσιακής κινέζικης κατάρας («Να ζήσεις σε ενδιαφέροντες καιρούς!»), αλλά όλες οι πηγές για τη φράση μέχρι σήμερα είναι δυτικές, με τους Κινέζους φιλολόγους να αγνοούν την ύπαρξή της στα κινεζικά!

Στο βιβλίο ξανασυναντάμε (και ξανασυναντιούνται) τρεις από τους χαρακτήρες που πρωταγωνίστησαν στα δύο πρώτα βιβλία της σειράς: ο απόλυτα αποτυχημένος μάγος και απόλυτα επιτυχημένος survivor Ανεμοβρόχης (Rincewind), ο πρώτος τουρίστας του Δισκόκοσμου Δίανθος (Twoflower) και ο Κόεν ο Βάρβαρος, ο υπέργηρος ήρωας που ηγείται της Αργυρής Ορδής, τα μέλη της οποίας είναι συνομήλικοι ή μεγαλύτεροί του (ένας μάλιστα από αυτούς είναι σε αναπηρικό καροτσάκι). Ο πρώτος θα σταλεί στην Αχαταία Αυτοκρατορία από το Αθέατο Πανεπιστήμιο μετά από μήνυμα που ζητούσε να τους στείλουν τον «Μεγάλο Μάγω» (η ορθογραφία ίδια με την επιγραφή στο καπέλο του Ανεμοβρόχη), ο δεύτερος θα εμπνεύσει μια επαναστατική ομάδα, τον Κόκκινο Στρατό, με το βιβλίο του «Τι Έκανα στις Διακοπές μου» (η πιο επαναστατική πράξη του Κόκκινου Στρατού που χρηματοδοτείται από το Μεγάλο Βεζίρη προκειμένου να χρησιμοποιηθεί για μια προβοκάτσια είναι να κολλάνε αφίσες με καλοπροαίρετα αιτήματα) και ο τρίτος, μαζί με τους άλλους έξι, έχει τον ταπεινό σκοπό να ανατρέψει τον αυτοκράτορα και να «κλέψει» τη χώρα. Προσθέστε σε όλα αυτά και το ότι οι θεοί από ψηλά παίζουν επιτραπέζια παιχνίδια με όλους αυτούς και μπορείτε να καταλάβετε! Χαμόζνα!

 Και μέσα σε όλο αυτό το χάος ο Πράτσετ κάνει πολιτικά σχόλια όπως αυτό:

«Τους ξέρω αυτούς που λένε ότι κάποιοι πρέπει να υποφέρουν για το κοινό καλό. Ποτέ δεν εννοούν τους εαυτούς τους! Όταν ακούς κάποιον να φωνάζει: «Εμπρός, γενναίοι σύντροφοι!» θα δεις ότι πρόκειται γι’ αυτόν που κρύβεται πίσω από το μεγάλο βράχο και φοράει το μοναδικό πραγματικά αλεξίσφαιρο κράνος!»

Soul Music (Discworld, Book 16), Terry Pratchett

More about Soul Music

(κλικ στο εξώφυλλο)

Διαβάζεται καλύτερα ακούγοντας αυτό:

 

Όπως και στο Moving Pictures (το δέκατο βιβλίο της σειράς του Δισκόκοσμου που δεν έχω ιδέα σε ποιον το δάνεισα), που παρωδούσε τη βιομηχανία του κινηματογράφου, στο Soul Music ο Pratchett γράφει μια θεματική παρωδία, που, παρά τον ελαφρώς παραπλανητικό τίτλο του βιβλίου, στοχεύει στη ροκ μουσική (Music With Rocks In στο βιβλίο) και στη βιομηχανία που αναπτύχθηκε γύρω από αυτήν, από την εποχή του Buddy Holly μέχρι την εποχή που γράφτηκε, είκοσι χρόνια πριν.

Ένας άνθρωπος (που το κελτικό του όνομα μεταφράζεται στα αγγλικά σε Bud of the Holly) καταλαμβάνεται από μια δαιμονική μουσική που ενθουσιάζει τα πλήθη και φτιάχνει ένα συγκρότημα μαζί με ένα τρολ που παίζει κρουστά και έναν νάνο στα πνευστά, αποκτούν μάνατζερ στο πρόσωπο του γνωστού από προηγούμενα βιβλία πλανόδιου πωλητή χοτ-ντογκ και λαμόγιου CMOT Dibbler που βλέπει σε αυτούς μια ευκαιρία να πλουτίσει, ξεσηκώνουν τα πλήθη, εμπνέουν τη δημιουργία μιας σειράς από συγκροτήματα, με πολλές από τις οποίες παίζουν στη μεγαλύτερη συναυλία όλων των εποχών, φεύγουν από αυτή κυνηγημένοι από τους θαυμαστές τους και όχι μόνο και… Δεν θα αποκαλύψω όμως το εμπνευσμένο τέλος. Μέσα σε όλα αυτά έχουμε τον επίσης παλιό μας γνώριμο Χάρο που προσπαθεί να διαχειριστεί το βαθύ πένθος για το θάνατο της θετής του κόρης και του άντρα της σε δυστύχημα. Κατατάσσεται στο δισκοκοσμικό αντίστοιχο της Λεγεώνας των Ξένων και τη δουλειά του την αναλαμβάνει προσωρινά η εγγονή του, που δίνει μια γκοθ πινελιά στα νεκρικά καθήκοντα.

Το βιβλίο είναι αγνή παρωδία. Εδώ ο Πράτσετ μοιάζει να συνεπαίρνεται από τις δυνατότητες παρώδησης που του δίνει το θέμα και μας προσφέρει έναν γαλαξία κωμικών παραλλήλων με τον δικό μας κόσμο και ιδιαίτερα τον κόσμο της ροκ (Beatles, Rolling Stones, The Who, U2 κοκ.), ενώ τα λογοπαίγνια, πολλά από τα οποία είναι αμετάφραστα, εμφανίζονται με καταιγιστικούς ρυθμούς. Ήδη το εξώφυλλο του βιβλίου βασίζεται σε αυτό του Bat Out of Hell, δίσκου των Meat Loaf. Συναντάμε επίσης δισκοκοσμικούς τίτλους ροκ τραγουδιών, όπως Don’t Tread on My New Blue Boots (Don’t Step on My) Blue Suede Shoes), Good Gracious Miss Polly (Good Golly, Miss Molly), Pathway to Paradise (Stairway to Heaven), Anarchy in Ankh-Morpork (Anarchy in the UK), ενώ το πραγματικό πανηγύρι γίνεται με τα ονόματα των συγκροτημάτων που φυτρώνουν σαν μανιτάρια μετά την επιτυχία του πρώτου: Trollz (Troggs), We’re Certainly Dwarfs (They Might Be Giants), &U (U2), The Whom (The Who), Lead Balloon (Led Zeppelin), Insanity (Madness), The Surreptitious Fabric (The Velvet Underground). Δεν λείπουν φυσικά και ολόκληρες σκηνές που παρωδούν αντίστοιχες από ταινίες με θέμα τη μουσική και όχι μόνο: A Hard Day’s Night, Wayne’s World, The Wild One, Rebel Without a Cause, The Blues Brothers, A Night at the Opera, Back to the Future, This Is Spinal Tap, The Terminator, Boyz n the Hood, Alfie. Επιπλέον, οι διάσπαρτες αναφορές στη γήινη ποπ κουλτούρα είναι τόσες πολλές που η αντίστοιχη σελίδα στο Annotated Pratchett Files (APF), ένα συλλογικό πρότζεκτ που καταγράφει όλες τις πιθανές ή απίθανες διακειμενικές αναφορές των βιβλίων του Πράτσετ, είναι πολλαπλάσια σε έκταση από αυτές για άλλα βιβλία της σειράς,

Παρότι όχι ένα από τα πιο «βαθιά» βιβλία του Δισκόκοσμου, το Soul Music πρόκειται για ένα από τα πιο αστεία, ιδίως για κάποιον/α που ακούει ροκ της περιόδου τέλη ’50s – τέλη ’80s και είναι εξοικειωμένος με τη σχετική κουλτούρα. Δεν είναι τυχαίο ότι είναι και ένα από τα πρώτα βιβλία του Δισκόκοσμου που μεταφέρθηκαν στην οθόνη σε μια πολύ εμπνευσμένη διασκευή κινουμένων σχεδίων (το τραγούδι που ακολουθεί είναι από το soundtrack), που συνδέει ακόμη περισσότερο από ό,τι το βιβλίο την πρωταγωνιστική μπάντα με τους Beatles μέσα από την ενδυματολογική της εξέλιξη.

Let’s Do the Music With Rocks In!!!